تفاوت درد قلب با درد عضلانی را معمولاً از سه نشانه می‌شود فهمید: درد عضلانی روی یک نقطه‌ی مشخص است و با فشار انگشت، چرخیدن تنه یا نفس عمیق بیشتر می‌شود. درد قلبی بیشتر حس فشار و سنگینی است، با لمس تغییر نمی‌کند، با فعالیت بدنی بدتر و با استراحت بهتر می‌شود.
اگر همین حالا دستتان روی قفسه‌ی سینه است و از خودتان می‌پرسید «این قلبی است یا فقط عضله‌ام گرفته؟»، این قاعده برای شروع کمک می‌کند، اما همیشگی نیست. در ادامه می‌گویم کجا ممکن است فریب‌تان بدهد و چه زمانی باید بدون معطلی مراجعه کنید.
جدول مقایسه‌ی درد قلبی و درد عضلانی قفسه سینه
این جدول خط‌کش دقیقی نیست، چون هر دو نوع درد می‌توانند هم‌پوشانی داشته باشند؛ اما برای شروعِ تشخیص کمک‌کننده است.
| ویژگی | درد عضلانی قفسه سینه | درد قلبی |
|---|---|---|
| جنس درد | تیز، موضعی، گاهی سوزشی | فشاری، سنگین، گاهی مثل «وزنه روی سینه» |
| محل درد | یک نقطه‌ی مشخص، معمولاً کنار جناغ یا دنده | وسط یا سمت چپ سینه، گاهی منتشر به بازو، فک یا پشت |
| اثر لمس و فشار انگشت | بیشتر می‌شود | معمولاً تغییر نمی‌کند |
| اثر حرکت یا تنفس عمیق | بیشتر یا کمتر می‌شود | معمولاً تغییر نمی‌کند |
| ارتباط با فعالیت بدنی | درد روز بعد از ورزش سنگین | حین فعالیت شروع می‌شود، با استراحت کم می‌شود |
| مدت درد | ممکن است روزها تا چند هفته طول بکشد و کم‌کم بهتر شود | حمله‌ی آنژین معمولاً کمتر از ۱۰ دقیقه است؛ دردی که با چند دقیقه استراحت قطع نشود هشدار است |
| علائم همراه | معمولاً تنها همان درد | تنگی نفس، تعریق، تهوع، سرگیجه |
| اثر استراحت یا نیتروگلیسیرین | تغییر نمی‌کند | معمولاً کم می‌شود |
«با فشار انگشت درد می‌گیرد، پس قلبی نیست؟»
این باور نسبتاً درست است اما مطلق نیست. طبق راهنمای سلامت NHS، بیشتر دردهای قفسه‌ی سینه که با لمس یا حرکت تغییر می‌کنند ریشه‌ی عضلانی یا مفصلی دارند، نه قلبی. با این حال، همین منبع تأکید می‌کند که خودتشخیصی کافی نیست و اگر نگران هستید باید حتماً پزشک ببینید.
به زبان ساده: دردی که با لمس بیشتر می‌شود بیشتر به عضله و دنده می‌خورد، اما این تست به‌تنهایی برای خیال راحت کافی نیست. به‌خصوص اگر همراهِ آن تنگی نفس، تعریق یا درد منتشر به بازو و فک هم باشد، نباید فقط به تست لمس اعتماد کرد.
درد بعد از ورزش در برابر درد حین ورزش
زمان شروع درد نسبت به فعالیت بدنی، یکی از بهترین سرنخ‌هاست.
درد عضلانی: بعد از ورزش سنگین یا حرکت ناگهانی (مثل بلندکردن وسیله‌ی سنگین یا سرفه‌ی شدید) در همان عضله‌ای پیدا می‌شود که کار کرده، با حرکت دادن و فشار روی همان ناحیه بیشتر می‌شود و با استراحت کم‌کم بهتر می‌شود.
آنژین قلبی: طبق NHS، معمولاً با فعالیت بدنی یا استرس شروع می‌شود، حس فشار یا گرفتگی دارد، اغلب کمتر از ۱۰ دقیقه طول می‌کشد و با چند دقیقه استراحت قطع می‌شود؛ و با فعالیت مشابه دوباره برمی‌گردد. اگر درد سینه‌تان این الگو را دارد، نیاز به بررسی قلبی دارید، نه فقط استراحت.
چرا درد قلبی در زنان اغلب کلاسیک نیست؟
تصویر رایج حمله‌ی قلبی، درد فشاری ناگهانی و شدید در وسط سینه است؛ اما طبق اطلاعات موسسه‌ی ملی قلب، ریه و خون آمریکا (NHLBI)، همه‌ی حملات قلبی این‌طور شروع نمی‌شوند. همین منبع می‌گوید خستگی غیرعادی و بی‌دلیل در زنان شایع‌تر است. علائم دیگری که می‌توانند به‌جای درد شدید یا همراه با آن بیایند (در هر دو جنس):
- تنگی نفس حتی در استراحت یا فعالیت کم
- خستگی غیرعادی و بی‌دلیل (در زنان شایع‌تر)
- تهوع و حالت تهوع
- سرگیجه یا سبکی سر ناگهانی
- تپش قلب نامنظم یا سریع
به همین دلیل، نبودِ درد شدید و فشاری در سینه به‌تنهایی خاطرتان را جمع نمی‌کند. اگر این نشانه‌ها را همراه با خستگی یا تنگی نفس بدون علت مشخص دارید، بهتر است معاینه و نوار قلب انجام دهید.
علت‌های رایج درد عضلانی-اسکلتی قفسه سینه
خوشبختانه بیشتر دردهای سینه ریشه‌ی قلبی ندارند. رایج‌ترین علت‌ها:
- کشیدگی عضله: بعد از ورزش، حمل وسیله‌ی سنگین یا حرکت ناگهانی بدن.
- کوستوکندریت: التهاب محل اتصال دنده‌ها به جناغ سینه؛ درد موضعی که با فشار و حرکت بدن بدتر می‌شود.
- سرفه‌ی شدید و طول‌کشیده: خصوصاً در سرماخوردگی یا آنفلوآنزا، به عضلات بین دنده‌ای فشار می‌آورد.
- ضربه یا تصادف: حتی ضربه‌ی خفیف می‌تواند چند روز درد موضعی ایجاد کند؛ برای فهرست کامل‌تر این علت‌ها مطلب علت درد دنده را هم بخوانید.
- وضعیت بد بدن: نشستن طولانی پشت میز یا خم‌شدن مداوم روی موبایل.
برای کشیدگی عضله، NHS استراحت دادن به ناحیه و کمپرس یخ در چند روز اول را توصیه می‌کند و می‌گوید برای مسکن مناسب با داروساز مشورت کنید. کوستوکندریت هم طبق NHS معمولاً خودش بهتر می‌شود، هرچند ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. اگر درد شدیدتر شد یا با علائم قلبی همراه بود، منتظر نمانید و پزشک ببینید.
چه زمانی همین حالا باید مراجعه کنید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید:
اگر درد سینه ناگهانی و شدید است و از بین نمی‌رود، یا با تعریق، تهوع، سرگیجه یا تنگی نفس همراه است، یا به بازو، گردن، فک، شکم یا پشت منتشر می‌شود — طبق توصیه‌ی NHS این می‌تواند نشانه‌ی حمله‌ی قلبی باشد و نباید منتظر ماند. همین الان با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی بروید.
پزشک چطور تشخیص می‌دهد؟
تشخیص قطعی با چشم یا لمس ممکن نیست؛ پزشک سه مرحله را کنار هم می‌گذارد:
- معاینه‌ی بالینی: بررسی محل درد، فشار روی نقاط مختلف قفسه‌ی سینه، گوش‌دادن به صدای قلب و ریه.
- نوار قلب (ECG): در چند دقیقه فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و بسیاری از مشکلات قلبی حاد را نشان می‌دهد.
- اکوکاردیوگرافی: تصویر زنده از حرکت قلب و دریچه‌ها می‌دهد و مشکلاتی را که نوار قلب تنها نشان نمی‌دهد، روشن می‌کند.
در مطب دکتر آرزو خسروی، متخصص قلب خانم در تهران، هر سه مرحله — ویزیت، نوار قلب و اکوکاردیوگرافی — در همان جلسه و توسط خودِ دکتر انجام می‌شود؛ نیازی نیست برای اکو به مرکز دیگری ارجاع داده شوید. برای تفاوت دقیق‌تر کاربرد نوار قلب و اکو می‌توانید مطلب درد قفسه سینه با نوار قلب و اکو را هم بخوانید.
اگر درد شما ناگهانی و بدون علت مشخص شروع شده، مطلب قلب درد یهویی را هم ببینید. و اگر محل درد بیشتر به سمت قسمت بالای شکم و معده نزدیک است، تفاوتش را در تفاوت درد قلب و معده بخوانید.
سوالات متداول
آیا درد عضلانی قفسه سینه خطرناک است؟
در اکثر موارد نه. کوستوکندریت و کشیدگی عضله معمولاً خودبه‌خود بهتر می‌شوند؛ طبق NHS کوستوکندریت گاهی چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. اگر درد مدام بدتر می‌شود، تب دارید یا با علائم قلبی همراه است، حتماً معاینه شوید.
چرا درد عضلانی سینه گاهی روز بعد از ورزش شروع می‌شود؟
اگر درد دقیقاً در عضله‌ای است که ورزش داده‌اید، با حرکت دادن همان عضله بیشتر می‌شود و با استراحت کم‌کم بهتر می‌شود، به احتمال زیاد عضلانی است. اما دردی که حین ورزش شروع شود و با استراحت قطع شود، یا با تنگی نفس و تعریق همراه باشد، بررسی قلبی لازم دارد.
اگر فشار انگشت دردم را بیشتر نکرد، یعنی قلبی است؟
نه قطعاً، ولی احتمالش بیشتر از حالتی است که با لمس بدتر می‌شود. اگر همراه با تنگی نفس، تعریق یا تهوع باشد، باید همان روز نوار قلب بگیرید.
چرا علائم قلبی در زنان فرق دارد؟
بر اساس اطلاعات NHLBI، در زنان به‌جای درد فشاری کلاسیک، خستگی غیرعادی و بی‌دلیل شایع‌تر است و علائمی مثل تنگی نفس، تهوع و سرگیجه هم ممکن است به‌جای درد کلاسیک بیایند؛ به همین دلیل گاهی تشخیص دیرتر اتفاق می‌افتد.
آیا باید برای درد عضلانی هم نوار قلب بگیرم؟
اگر درد با لمس و حرکت تغییر می‌کند و علامت دیگری ندارید، فوریتی نیست؛ اما اگر نگرانید یا سابقه‌ی بیماری قلبی در خانواده دارید، یک معاینه و نوار قلب خاطرتان را جمع می‌کند.
اگر درباره‌ی درد قفسه‌ی سینه‌ی خودتان مطمئن نیستید، بهتر است همین امروز معاینه شوید. برای رزرو نوبت با دکتر آرزو خسروی، متخصص قلب و فلوشیپ اکوکاردیوگرافی، با شماره‌ی ۰۹۹۶۰۰۴۴۵۶۶ تماس بگیرید. ویزیت، نوار قلب و اکو همگی در همان جلسه و توسط خودِ دکتر انجام می‌شود.
منابع: NHS — Chest pain · NHS — Angina · NHS — Costochondritis · NHS — Sprains and strains · MedlinePlus — Chest pain · NHLBI — Heart Attack Symptoms
