علائم درد قلب در زنان معمولاً به شکل فشار، سنگینی یا سفتی در وسط قفسه‌ی سینه است، نه سوزن‌سوزن شدن در یک نقطه. درد ممکن است چند دقیقه طول بکشد، با فعالیت یا استرس بدتر شود و به فک، گردن، شانه، بازو یا پشت برود. اگر دردتان با این توصیف می‌خواند یا همراهش تنگی نفس، تهوع و تعریق دارید، بخش «اورژانس» همین مقاله را اول بخوانید.
علائم درد قلب در زنان چگونه است؟ درد قلبی چه شکلی دارد؟
درد قفسه‌ی سینه همیشه به معنی حمله‌ی قلبی نیست و علت‌های دیگری هم دارد (MedlinePlus). ولی درد قلبی چند ویژگی دارد که به جدا کردنش کمک می‌کند:
- کیفیت: فشار، سنگینی، سفتی یا احساس له‌شدن و فشرده‌شدن. MedlinePlus درد قلبی زنان را گاهی کدر و سنگین و گاهی تیز توصیف می‌کند، پس «تیز بودن» به‌تنهایی قلبی نبودن را ثابت نمی‌کند.
- مدت: می‌تواند چند دقیقه طول بکشد.
- رابطه با فعالیت: درد قلبی معمولاً با فعالیت بدتر می‌شود. ولی طبق MedlinePlus، زنان مبتلا به بیماری عروق کرونر نسبت به مردان بیشتر در استراحت یا حین کارهای روزمره هم درد سینه دارند و بیشتر از مردان با استرس روانی درد می‌گیرند.
- انتشار: از سینه به گردن، فک، شانه، بازو یا پشت بالا می‌رود.
NHS هم در توصیف حمله‌ی قلبی از درد قفسه‌ی سینه‌ای می‌گوید که مثل له‌شدن یا فشردن حس می‌شود و می‌تواند به بازو، گردن و فک برود. انتشار به پشت و بالای شکم را MedlinePlus در علائم بیماری قلبی زنان آورده است.
علائم درد قلب در زنان بدون درد سینه: خستگی، تنگی نفس و تهوع
گاهی درد سینه اصلاً غالب نیست یا وجود ندارد. MedlinePlus می‌گوید زنان بیشتر از مردان ممکن است بیماری قلبی «خاموش» داشته باشند، یعنی بدون علامت مشخص. وقتی هم علامت دارند، فهرست آن فقط درد سینه نیست: خستگی غیرعادی، تهوع یا استفراغ، تنگی نفس هنگام فعالیت و درد گردن، فک، گلو، بالای شکم یا پشت. در حمله‌ی قلبی، سرگیجه، سوءهاضمه یا سوزش سر دل و درد شکم هم گزارش شده است.
مرور سیستماتیکی که در PMC منتشر شده علائم پیش‌درآمد سکته در زنان را بررسی کرده و خستگی را شایع‌ترین علامت پیش‌درآمد معرفی می‌کند. یعنی خانمی که هفته‌ها بدون دلیل روشن بیش از معمول خسته است، گاهی بدنش زودتر از درد سینه هشدار داده است.
همین علائم «غیرقلبی‌نما» دلیل اصلی دیرتشخیص دادن در زنان‌اند. MedlinePlus صریح می‌گوید بیماری قلبی در زنان دیرتر از مردان تشخیص داده می‌شود، چون علائمشان گاهی با علائم مردان فرق دارد و ممکن است پزشکان هم آن را زود نشناسند. اگر این علائم تکرار می‌شوند یا با فعالیت بدتر می‌شوند، آن‌ها را «احتمالاً چیز دیگری» حساب نکنید.
علائم درد قلب در زنان با مردان چه فرقی دارد؟
باور رایج این است که زنان «درد سینه نمی‌گیرند». این درست نیست. طبق MedlinePlus، درد قفسه‌ی سینه در هر دو جنس شایع‌ترین علامت حمله‌ی قلبی است، ولی در زنان کمی کمتر از مردان دیده می‌شود. زنان ممکن است علاوه بر درد سینه یا به‌جای آن، علائم دیگری مثل فشار یا سفتی سینه، درد بالای پشت، فک و گلو، سرگیجه، خستگی غیرعادی، سوءهاضمه، تهوع و تنگی نفس را تجربه کنند.
پس تفاوت در «نبودِ درد سینه» نیست؛ در این است که علائم همراه در زنان ممکن است پررنگ‌تر باشند و نگاه را از قلب دور کنند.
عوامل خطر قلبی که در زنان بیشتر نادیده می‌ماند: دیابت، فشار خون، یائسگی و سابقه‌ی فشار خون بارداری
طبق MedlinePlus خطر بیماری قلبی در زنان با چند عامل بالا می‌رود:
- یائسگی: خطر بعد از قطع قاعدگی بالا می‌رود. پیش از آن استروژن از قلب محافظت می‌کند. اگر قاعدگی قبل از ۴۰ سالگی قطع شود، خطر بیشتر است.
- مشکلات دوران بارداری: فشار خون بالا و دیابت بارداری.
- دیابت و فشار خون بالا: حتی فشار خون خفیف تا متوسط.
- سابقه‌ی خانوادگی: بیماری قلبی مادر یا خواهر قبل از ۶۵ سالگی، یا پدر و برادر قبل از ۵۵ سالگی.
- همچنین چاقی، سیگار، کم‌تحرکی، کلسترول HDL پایین و سندرم متابولیک.
اگر یکی از این‌ها را دارید و درد یا خستگی مبهم هم اضافه شده، ارزش دارد زودتر معاینه شوید.
درد قلبی در برابر درد غیرقلبی: جدول مقایسه
این جدول راهنمای عمومی است و جای معاینه را نمی‌گیرد. رفلاکس، التهاب اتصال دنده به جناغ (کوستوکندریت) و حمله‌ی پانیک سه علت غیرقلبی شناخته‌شده‌ی درد قفسه‌ی سینه‌اند (MedlinePlus Chest Pain).
| نوع درد | کیفیت درد | محل | مدت | چه چیزی بدترش می‌کند | چه چیزی بهترش می‌کند |
|---|---|---|---|---|---|
| قلبی | فشار، له‌شدن یا سفتی؛ گاهی کدر و سنگین، گاهی تیز | سینه؛ گاهی انتشار به گردن، فک، بازو، بالای پشت | می‌تواند تا فروکش‌نکردن ادامه داشته باشد | فعالیت، استرس روانی؛ در زنان گاهی در استراحت هم می‌آید | دردی که فروکش نمی‌کند اورژانسی است و نباید منتظر بهتر شدنش ماند |
| رفلاکس | سوزش در سینه یا گلو (سوزش سر دل) | پشت جناغ تا گلو | با غذای حجیم یا دراز کشیدن زودهنگام بعد غذا شروع می‌شود | غذای حجیم، دراز کشیدن زود بعد از غذا، غذاهای تند و چرب، کافئین، شکلات | غذای کم‌حجم‌تر، دراز نکشیدن تا ۲ تا ۳ ساعت بعد غذا، بالا آوردن سر تخت؛ داروهای ضداسید با نظر پزشک |
| کوستوکندریت | تیز، در جلو یا کنار سینه | جایی که دنده‌ها به جناغ می‌رسند | از چند هفته تا چند ماه (NHS) | حرکت بالاتنه، دراز کشیدن، نفس عمیق، فشار دادن روی سینه یا دنده‌ها | معمولاً با گذر زمان خودبه‌خود بهتر می‌شود؛ مسکن ضدالتهاب با نظر پزشک |
| حمله‌ی پانیک | درد سینه همراه تپش، تعریق، لرزش و احساس خفگی | سینه، بدون الگوی مشخص | از چند دقیقه تا بیش از یک ساعت (MedlinePlus) | ترس شدید ناگهانی؛ ممکن است بدون هشدار شروع شود | فروکش حمله؛ درمان طولانی‌مدت با روان‌درمانی یا دارو توسط پزشک |
حمله‌ی پانیک می‌تواند دقیقاً شبیه حمله‌ی قلبی حس شود (MedlinePlus Panic Disorder). برای همین «اضطراب است» را بعد از اینکه پزشک قلب را بررسی کرد بپذیرید، نه قبل از آن. فهرست علت‌های موضعی درد زیر یا بالای سینه‌ی چپ را در مقاله‌ی علت‌های درد زیر سینه‌ی چپ در زنان جدا توضیح داده‌ایم؛ این‌جا فقط روی تشخیص قلبی بودن می‌مانیم.
چه زمانی باید همین حالا به اورژانس بروید؟
اگر هر کدام از این علائم را دارید، منتظر نوبت مطب نمانید و با 115 تماس بگیرید:
- درد قفسه‌ی سینه که فروکش نمی‌کند
- درد له‌کننده یا فشار روی سینه
- درد سینه همراه تهوع، تعریق، سرگیجه یا تنگی نفس
- درد سینه که به بازو، گردن یا فک می‌رود
MedlinePlus و NHS هر دو همین علائم را برای مراجعه‌ی فوری آورده‌اند. NHS اضافه می‌کند که خودتان رانندگی نکنید و با تماس اورژانس راهنمایی بگیرید.
تشخیص درد قلب در زنان: نوار قلب، اکو، استرس اکو و تست ورزش
پزشک اول می‌پرسد درد کِی شروع شد، چقدر طول کشید، با چه کاری آمد و با چه کاری رفت. این توصیف از هر آزمایشی ارزشمندتر است؛ قبل از ویزیت ساعت شروع، فعالیتی که انجام می‌دادید، محل درد و علائم همراه را یادداشت کنید. بعد از معاینه، معمولاً نوار قلب و در صورت لزوم اکو یا تست استرس انجام می‌شود (MedlinePlus Chest Pain تست استرس را جزو روش‌های تشخیص درد سینه می‌آورد).
مراحل گرفتن نوار قلب را در نحوه‌ی گرفتن نوار قلب برای خانم‌ها جدا توضیح داده‌ایم. اگر نگران تنگی رگ‌های قلب هستید، مطلب علائم گرفتگی رگ قلب در زنان مسیر بررسی بعدی را توضیح می‌دهد.
چه زمانی اکو لازم است و اکو چه چیزی را نشان می‌دهد؟
اگر درد حاد و اورژانسی نیست ولی تکرار می‌شود، با فعالیت می‌آید، یا همراه تنگی نفس، تپش و خستگی غیرعادی است، نوبت بگیرید. معاینه و نوار قلب اولین قدم‌اند و پزشک بر اساس آن‌ها تصمیم می‌گیرد اکو لازم است یا نه.
طبق Cleveland Clinic، اکو ساختار قلب و توان پمپاژ آن را نشان می‌دهد و جریان خون را از میان هر یک از دریچه‌ها نشان می‌دهد. اکو از پرتو استفاده نمی‌کند، برخلاف عکس ساده یا سی‌تی‌اسکن. در استرس اکو، بیمار روی تردمیل یا دوچرخه ثابت ضربان قلبش را بالا می‌برد تا دیده شود قلب زیر فشار چطور کار می‌کند.
نوار قلب و اکو مکمل‌اند، نه جایگزین هم: نوار قلب فعالیت الکتریکی را ثبت می‌کند و اکو ساختار و عملکرد پمپاژ را. روند اکو و آمادگی لازم را در اکو قلب زنان چگونه انجام می‌شود بخوانید.
درد قفسه‌ی سینه یا علائم همراه آن را به تعویق نیندازید. برای ویزیت، نوار قلب و اکو توسط دکتر آرزو خسروی (متخصص قلب و عروق، فلوشیپ اکوکاردیوگرافی) می‌توانید با شماره‌ی 09960044566 تماس بگیرید و نوبت رزرو کنید. مطب یکشنبه و سه‌شنبه از ۱۳ تا ۱۷ فعال است. ویزیت، نوار و اکو هر سه در همان مطب انجام می‌شود.
سوالات متداول
درد قلب در زنان چگونه است؟
معمولاً فشار، سنگینی یا سفتی در سینه است که ممکن است چند دقیقه طول بکشد، با فعالیت یا استرس بدتر شود و به گردن، فک، بازو یا پشت برود. در زنان گاهی در استراحت هم رخ می‌دهد.
آیا زنان بدون درد قفسه‌ی سینه هم حمله‌ی قلبی می‌کنند؟
درد سینه در زنان هم شایع‌ترین علامت است، ولی کمی کمتر از مردان دیده می‌شود. زنان ممکن است علائم دیگری مثل تنگی نفس، تهوع، درد فک یا پشت و خستگی غیرعادی هم داشته باشند و گاهی این علائم پررنگ‌ترند.
چطور بفهمم درد سینه‌ام از رفلاکس است یا قلب؟
رفلاکس بیشتر سوزش در سینه یا گلو است و بعد از غذای حجیم یا دراز کشیدن زودهنگام شروع می‌شود. ولی MedlinePlus تأکید می‌کند درد سینه همراه تنگی نفس یا درد فک و بازو می‌تواند نشانه‌ی مشکل قلبی باشد. اگر نمی‌توانید تفکیک کنید، معاینه لازم است.
اضطراب می‌تواند درد قلب را تقلید کند؟
بله. در حمله‌ی پانیک تپش شدید و درد سینه رخ می‌دهد و فرد ممکن است فکر کند حمله‌ی قلبی دارد. با این حال تشخیص پانیک بعد از بررسی قلب گذاشته می‌شود.
اگر نوار قلبم طبیعی بود، باز هم به اکو نیاز دارم؟
نوار قلب فقط فعالیت الکتریکی را نشان می‌دهد و اکو ساختار و پمپاژ را. اگر علائم ادامه دارد، پزشک ممکن است علاوه بر نوار اکو هم بخواهد. این دو مکمل‌اند.
منابع:
