علت شایع درد دنده چپ و راست
دردهای دنده معمولاً به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
علل عضلانی-اسکلتی (شایعترین و قابل درمان خانگی)
-کوستوکندریت:
التهاب غضروفهایی که دندهها را به استخوان جناغ سینه وصل میکنند. بیشتر در سمت چپ است اما میتواند در هر دو طرف یا مرکز رخ دهد. ماهیت درد این بیماری به صورت تیز، سوزشی و نقطهای است که با فشار دادن روی محل اتصال دندهها و جناغ تشدید میشود.
-کشیدگی عضلات بین دندهای:
عضلات کوچکی بین دنده ها وجود دارند که ممکن است به کشیدگی یا گرفتگی دچار شوند. بلند کردن اجسام سنگین یا سرفه شدید از عوامل کشیدگی عضلانی دیواره قفسه سینه هستند. کشیدگی عضلانی در قفسه سینه می تواند دردی شبیه به درد دنده ایجاد کند.
-تروما یا شکستگی دنده:
شکستگی دنده ها پس از ضربه دیدن قفسه سینه رایج بوده و می تواند به شدت دردناک باشد. شکستگی دنده معمولا با دردی متمرکز، تغییر شکل قفسه سینه یا مشکل در تنفس همراه است. شکستگی همزمان چندین دنده در آسیب هایی همچون زمین خوردن یا سوانح رانندگی رایج است.
ضربه مستقیم به قفسه سینه. حتی ترکهای مویی نیز درد شدیدی ایجاد میکنند. ماهیت درد تروما شدید و موضعی است که با هر حرکتی درد غیرقابل تحمل میشود.
-التهاب مفصل دنده:
التهاب محل اتصال بین استخوان و غضروف دنده می تواند درد دنده را ایجاد کند. عامل این التهاب و درد تاکنون ناشناخته باقی مانده است.
-شکستگی جناغ یا ترقوه:
استخوان های جناغ یا ترقوه نیز ممکن است در اثر آسیب دچار شکستگی شده و دردی همچون درد دنده را در قفسه سینه ایجاد کنند.
-کوفتگی ریه ها:
آسیب به قفسه سینه ممکن است به کوفتگی و ضربه خوردن بافت ریه منتهی شود. کوفتگی یا آسیب ریوی می تواند دردی قابل توجه و مشابه با درد دنده را در دیواره قفسه سینه به وجود آورد. بروز همزمان شکستگی دنده و کوفتگی ریوی به دنبال آسیب قفسه سینه امکان پذیر است.
علل داخلی و اندامها (نیاز به ارزیابی پزشکی)
| محل درد | اندامهای مرتبط | علتهای احتمالی |
| دنده سمت چپ | قلب، ریه چپ، طحال، معده | سکته قلبی (درد منتشرشونده)، پلورزی (التهاب ریه)، گاستریت (التهاب معده)، مشکلات طحال. |
| دنده سمت راست | کبد، کیسه صفرا، ریه راست | سنگ کیسه صفرا (درد پس از غذای چرب)، التهاب کبد، پلورزی، مشکلات مربوط به دیسک ستون فقرات. |
۳- دیگر عوامل
دیگر عوامل درد دنده می توانند شامل موارد زیر باشند:
-فیبرومیالژی:
فیبرومیالژی یک سندرم درد مزمن است که با اختلال خواب افسردگی و حساسیت به لمس در چندین نقطه همراه است. درد قفسه سینه در مبتلایان به فیبرومیالژی رایج بوده و می تواند همچون درد دنده احساس شود.
-اختلالات خود ایمنی:
برخی اختلالات خود ایمنی همچون آرتریت روماتوئید آرتریت پسوریاتیک و اسپوندیلیت آنکیلوزان با درد قفسه سینه همراه هستند. این درد معمولا در محل اتصال استخوان دنده و غضروف آن احساس می شود.
-بیماری های سیستمیک:
برخی بیماری های با رواج کمتر نیز می توانند سبب درد قفسه سینه یا دنده شوند. سرطان ریه، سرطان پستان یا کم خونی داسی شکل از جمله این بیماری ها هستند.
درمان خانگی درد دنده سمت چپ و راست
اگر درد شما با تغییر وضعیت یا فشار دادن روی دنده تغییر میکند و علائم خطر قلبی یا داخلی را ندارید، درمانهای خانگی زیر میتوانند کمککننده باشند:
۱. استراحت و تعدیل فعالیت
-از هرگونه حرکتی که درد را تشدید میکند (مانند خم شدن، بلند کردن اجسام سنگین یا چرخیدن تنه) به مدت حداقل ۴۸ ساعت پرهیز کنید.
-تلاش کنید به پهلویی که درد نمیکند بخوابید.
۲. کمپرس سرد و گرم متناوب
-بسته سرد (۴۸ ساعت اولیه): برای کاهش التهاب حاد (مانند کوفتگی یا کوستوکندریت)، هر بار ۲۰ دقیقه از یخ پیچیده شده در حوله استفاده کنید.
-گرمای مرطوب (پس از ۴۸ ساعت): از پد حرارتی یا حوله گرم برای شل کردن عضلات گرفته و بهبود جریان خون استفاده نمایید.
۳. داروهای ضدالتهاب بدون نسخه (OTC)
داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن (در صورت نداشتن منع مصرف معده یا کلیوی) به کاهش التهاب غضروفها و عضلات کمک شایانی میکنند.
۴. تنفس دیافراگمی کنترل شده
به دلیل درد، افراد معمولاً تنفس سطحی دارند که میتواند منجر به کاهش اکسیژنرسانی شود. آرام نفس بکشید و سعی کنید از دیافراگم (زیر دندهها) استفاده کنید تا فشار کمتری به عضلات بین دندهای وارد شود.
۵. ماساژ آرام
ماساژ ملایم ناحیه عضلانی اطراف دنده می تواند گرفتگی را کاهش دهد.از روغن های آرام بخش مثل روغن نارگیل یا روغن نعناع می توان استفاده کرد.
۶. ورزش سبک و کشش
حرکات سبک شانه و کتف به شل شدن عضلات دنده کمک می کند.نفس های عمیق و آهسته به کاهش اسپاسم عضلانی و درد کمک می کند.
۷.رژیم غذایی سبک
از غذاهای سنگین و چرب پرهیز کنید تا فشار روی معده و کبد کمتر شود و به جای آن از مایعات استفاده کنید.
هشدار:
اگر درد دنده سمت راست با علائم زیر همراه است، فوراً به پزشک مراجعه کنید:
-درد شدید و ناگهانی
-تب، تهوع یا استفراغ
-مشکل در تنفس
-درد تیرکشنده به شانه یا پشت
زردی پوست یا چشم (نشانه مشکلات کبدی یا کیسه صفرا)
درمان پزشکی و تخصصی
اگر درمان خانگی پس از چند روز مؤثر نبود یا درد شما شدید است، پزشک ممکن است درمانهای تخصصیتری را پیشنهاد دهد:
۱. مدیریت دارویی هدفمند
-داروهای ضد التهاب قوی: برای موارد شدید کوستوکندریت یا التهاب شدید غضروف
-داروهای شل کننده عضلات: برای رفع اسپاسم و گرفتگی عضلات بین دندهای
-داروهای نوروپاتیک: در صورت مشکوک بودن به دردهای عصبی (مانند درد زونا)، داروهایی نظیر گاباپنتین ممکن است تجویز شود.
۲. تزریقات تخصصی (برای کوستوکندریت مزمن)
در مواردی که درد ناشی از کوستوکندریت مزمن و مقاوم به درمانهای خوراکی است، پزشک متخصص (روماتولوژیست یا متخصص درد) میتواند کورتیزون (استروئید) و/یا داروهای بیحسی موضعی را مستقیماً به محل اتصال غضروف ملتهب تزریق کند تا التهاب و درد به سرعت کاهش یابد.
۳. فیزیوتراپی و توانبخشی
اگر درد ناشی از ناهنجاریهای وضعیتی ستون فقرات یا ضعف عضلات باشد، فیزیوتراپی شامل تمرینات کششی و تقویتی میتواند به بهبود وضعیت بدن و کاهش فشار بر قفسه سینه کمک کند.
مراجعه به پزشک متخصص
همانطور که ذکر شد، درد دنده سمت چپ یا راست میتواند نشانه مشکلات جدی داخلی باشد. اگر درد شما دارای یکی از ویژگیهای زیر است، فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید:
-درد سمت چپ: همراه با فشار، سنگینی، تنگی نفس، تعریق سرد، یا انتشار درد به فک و دست چپ (نشانه قلبی)
-درد سمت راست: همراه با زردی پوست یا چشم، تب بالا و لرز شدید (نشانه مشکل کبد یا کیسه صفرا)
-درد شدید عمومی: درد پس از تروما (احتمال شکستگی دنده) یا دردی که با تب و سرفه همراه است (احتمال عفونت ریوی)
بنابراین بر اساس نوع درد می بایست به متخصص قلب، گوارش و یا ریه مراجعه کرد.
علت درد دنده پشت چیست؟
دردی که در ناحیه دندهها، اما در بخش پشتی بدن (پشت قفسه سینه) احساس میشود، میتواند منشأهای متفاوتی نسبت به دردهای جلویی داشته باشد. در این ناحیه، دندهها به ستون فقرات متصل هستند و اندامهای حیاتی مانند کلیهها و ریهها قرار دارند.
۱-علت عضلانی و اسکلتی (شایعترین)
-فشرده شدن یا گرفتگی عضلات پشت: عضلات بزرگ پشت مانند لاتیسیموس دورسی یا عضلات رومبوئید میتوانند بر اثر وضعیت بدنی نامناسب، بلند کردن اجسام سنگین یا حرکات ناگهانی دچار گرفتگی یا کشیدگی شوند. این درد میتواند به ناحیه دنده پشتی انتشار یابد.
-مشکلات مفاصل مهرهای-دندهای: این مفاصل، دندهها را به مهرههای ستون فقرات متصل میکنند. التهاب یا قفل شدن این مفاصل میتواند باعث درد تیز و نقطهای در ناحیه اتصال دنده به ستون فقرات شود که با تنفس عمیق یا چرخش تنه تشدید میگردد.
-اسکولیوز یا کیفوز: انحنای غیرطبیعی ستون فقرات که میتواند فشار نامتعادلی به دندهها و عضلات پشتی وارد کند.
۲- علل عصبی
-نورالژی بین دندهای: تحریک یا التهاب اعصاب بین دندهای که در مسیر دندهها به پشت حرکت میکنند.
-زونا: فعال شدن ویروس واریسلا زوستر در یک مسیر عصبی خاص (درماتوم). درد زونا معمولاً با احساس سوزش شدید و سپس ظهور ضایعات پوستی (تاول) در همان مسیر همراه است.
۳- علل اندامهای داخلی (ریسک بالا)
-مشکلات کلیوی:
محل درد: درد کلیه (مانند سنگ کلیه یا عفونت) معمولاً در عمق پشت، زیر آخرین دندهها و نزدیک به پهلو احساس میشود.
ماهیت درد: درد سنگ کلیه معمولاً موجی و کولیکی است و به سمت شکم و کشاله ران حرکت میکند.
-مشکلات ریوی:
پنومونی یا پلورزی: التهاب یا عفونت ریوی که میتواند در پشت قفسه سینه درد ایجاد کند. این درد معمولاً با تب، سرفه و تنگی نفس همراه است.
نادر: دردهای شدید ناشی از بیماریهای آئورت (مانند دیسکسیون آئورت) که میتواند به پشت قفسه سینه منتشر شود و یک وضعیت اورژانسی است.
درمان خانگی درد دنده پشت
برای دردهای عضلانی-اسکلتی در ناحیه دنده پشت، اقدامات زیر مفید است:
-حرکات کششی ملایم: انجام حرکات کششی ملایم برای عضلات پشت و شانه (مانند چرخشهای آهسته تنه یا حرکات گربه-شتر در یوگا).
-گرما درمانی: استفاده از پد گرمایی برای شل کردن عضلات منقبض.
-بهبود وضعیت نشستن: استفاده از تکیهگاه مناسب و ارگونومیک برای کاهش فشار بر ستون فقرات و دندهها.
هشدار: اگر درد دنده پشت بسیار ناگهانی و شدید است یا با علائم کلیوی (مانانند درد هنگام ادرار) یا تنفسی همراه است، باید فوراً توسط پزشک ارزیابی شود.
درد دنده بعد از سرفه
درد دنده بعد از سرفه یک شکایت بسیار رایج است و تقریباً همیشه منشأ عضلانی یا اسکلتی دارد، زیرا سرفه یک انقباض شدید و ناگهانی در قفسه سینه ایجاد میکند:
-کشیدگی عضلات بین دندهای: سرفههای شدید و مکرر (به ویژه در سرماخوردگیهای طولانی یا عفونتهای ریوی) باعث کشیدگی عضلات کوچک بین دندهها میشوند. درد معمولاً هنگام سرفه، خندیدن یا تنفس عمیق به شدت افزایش مییابد.
-تشدید کوستوکندریت: سرفه میتواند فشار فیزیکی زیادی بر غضروفهای ملتهب (کوستوکندریت) وارد کرده و درد را تشدید کند.
-شکستگیهای فشاری: در موارد سرفههای مزمن و شدید یا در افراد مسن با پوکی استخوان، امکان دارد فشار مکرر سرفه منجر به ایجاد ترکهای مویی (شکستگی فشاری) در دندهها شود.
گرفتگی عضلات دنده (اسپاسم عضلات بین دندهای)
گرفتگی عضلات دنده یا اسپاسم عضلات بین دندهای به دلیل انقباض غیرارادی و ناگهانی عضلات کوچک بین دندهها رخ میدهد و میتواند درد تیز و تندی ایجاد کند. علت
-تنش وضعیتی: نشستن طولانی مدت یا خوابیدن در وضعیت نامناسب که باعث اعمال فشار بر یک سمت بدن میشود.
-کمآبی بدن و کمبود الکترولیتها: مانند سایر عضلات بدن، کمبود پتاسیم یا منیزیم میتواند منجر به اسپاسمهای ناگهانی شود.
-ورزش بدون گرم کردن: حرکات چرخشی ناگهانی تنه بدون آمادهسازی قبلی.
-ماهیت درد: درد بسیار تیز و ناگهانی است و ممکن است باعث شود فرد نفس خود را حبس کند، زیرا حرکت دادن قفسه سینه دردناک است.
درمان کوفتگی دنده سمت چپ و راست
کوفتگی دنده (ضربهای که باعث آسیب به بافت نرم زیر پوست و روی استخوان شده اما شکستگی ایجاد نکرده است) با درمانهای حمایتی بهبود مییابد. درمان کوفتگی دنده سمت چپ (یا راست) بر اساس اصول زیر است:
| مرحله | اقدام درمانی | توضیح |
| R (Rest) | استراحت مطلق نسبی | از فعالیتهایی که درد را تشدید میکنند، پرهیز کنید. هدف، استراحت دادن به دنده برای ترمیم خود است. |
| I (Ice) | کمپرس سرد | در ۴۸ ساعت اول، هر ۴ تا ۶ ساعت به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه از یخ استفاده کنید تا التهاب و تورم کاهش یابد. |
| C (Compression) | باندپیچی (با احتیاط) | در گذشته باندپیچی توصیه میشد، اما امروزه به دلیل محدود کردن تنفس و خطر پنومونی توصیه نمیشود. به جای آن از حمایت ملایم مانند یک سینه بند یا لباس تنگ ورزشی استفاده کنید (فقط در صورت تجویز پزشک). |
| E (Elevation) | ارتفاع | در مورد دندهها، منظور از ارتفاع، خوابیدن به صورت نیمه نشسته یا استفاده از بالش برای حمایت از پشت در حالت خوابیده است تا فشار مستقیم بر قفسه سینه کاهش یابد. |
| مدیریت درد | داروهای ضدالتهاب | استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن (در صورت تأیید پزشک) برای کاهش درد و التهاب ناشی از کوفتگی. |
هشدار نهایی: اگر درد ناشی از کوفتگی پس از یک هفته بهبود نیافت یا دردی بسیار شدید و تیز بود، باید برای رد کردن احتمال ترک خوردگی یا شکستگی دنده به پزشک مراجعه کنید.
تشخیص علت درد استخوان دنده
در صورت تداوم درد باید به دنبال درمان پزشکی بود زیرا امکان ابتلا به بیماری های زمینه ای وجود دارد. پزشک فرد را معاینه کرده، درباره علائم او سوال پرسیده و تعدادی از موارد زیر را پیشنهاد می دهد:
-تصویر برداری
در صورتی که پزشک به شکستگی دنده یا آسیب به اندام های داخلی قفسه سینه مشکوک باشد جهت کمک به تشخیص علت درد دنده انجام تصویر برداری اشعه ایکس، سونوگرافی یا موارد دیگر را پیشنهاد می دهد.
-آزمایش خون
در صورتی که پزشک ابتلا به یک اختلال خود ایمنی را احتمال دهد جهت تعیین علت زمینه ای انجام آزمایش های خون را تجویز می کند.
چه زمانی درد دنده یک مشکل اورژانسی است؟
اگر درد دنده پس از یک ضربه یا آسیب به وجود آمده و شدید یا مختل کننده توانایی تنفس باشد باید فورا به دنبال درمان اورژانسی بود. در این موارد جهت تعیین علت درد و بررسی آسیب های احتمالی ریه ها و اندام های دیگر معمولا تصویر برداری پزشکی انجام می شود.
دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و فلوشیپ اکوکاردیوگرافی
جهت ارتباط با نوبت دهی مطب کلیک کنید
