مرگ بر اثر آب آوردن ریه؛ واقعا چه باید کرد؟

۱. اکسیژن‌رسانی؛ خط اول درمان

اولین کاری که در اورژانس انجام می‌شود رساندن اکسیژن است، چون بدن در این وضعیت دچار کمبود اکسیژن شده. اکسیژن معمولاً با ماسک یا لوله‌ی بینی داده می‌شود و بیمار در وضعیت نشسته نگه داشته می‌شود تا فشار روی ریه‌ها کمتر شود. همین دو اقدام ساده اغلب ظرف چند دقیقه حال بیمار را بهتر می‌کند.

۲. داروهای ادرارآور؛ خارج کردن مایع از راه کلیه

در ادم ریوی، مایع جمع‌شده با سوزن کشیده نمی‌شود؛ از راه ادرار دفع می‌شود. داروهای ادرارآور که معمولاً در ابتدا تزریقی هستند، حجم مایع بدن را کم می‌کنند و فشار پشت قلب را پایین می‌آورند. بیمار در ساعات اول ممکن است چند بار ادرار پرحجم داشته باشد و دقیقاً هم‌زمان با همان، تنفسش راحت‌تر می‌شود.

در طول بستری، پرستار مقدار مایع ورودی و خروجی و وزن روزانه‌ی بیمار را ثبت می‌کند. این اعداد مهم‌ترین معیار برای تنظیم دوز دارو هستند.

۳. داروهای گشادکننده‌ی عروق؛ برداشتن فشار از روی قلب

این داروها عروق را گشاد می‌کنند تا خون راحت‌تر از قلب خارج شود و فشار در عروق ریه پایین بیاید. در بیمارانی که فشار خونشان بالاست، همین گروه دارویی سریع‌ترین اثر را دارد و گاهی حتی قبل از ادرارآور شروع می‌شود. در مقابل، در بیماری که فشار خونش پایین است، استفاده از آن‌ها محدود می‌شود؛ به همین دلیل انتخاب دارو کاملاً به وضعیت همان بیمار بستگی دارد و نسخه‌ی یکسانی برای همه وجود ندارد.

۴. کنترل ریتم و فشار خون

گاهی خودِ اختلال ریتم قلب عامل شروع حمله است. وقتی ضربان به‌طور ناگهانی بالا و نامنظم می‌شود، قلب فرصت پر شدن پیدا نمی‌کند و فشار به ریه‌ها منتقل می‌شود. در این موارد تا وقتی ریتم به حالت طبیعی برنگردد، مایع هم به‌طور کامل کنترل نمی‌شود. کنترل فشار خون بالا هم بخش جدانشدنی درمان است.

۵. حمایت تنفسی در موارد شدید

اگر با اکسیژن معمولی وضعیت بهتر نشود، از ماسک فشار مثبت استفاده می‌شود؛ دستگاهی که هوا را با فشار ملایم وارد ریه می‌کند و کیسه‌های هوایی را باز نگه می‌دارد. این روش در بسیاری از بیماران از نیاز به لوله‌گذاری جلوگیری می‌کند. در موارد شدیدتر، لوله‌گذاری و اتصال به دستگاه تنفس مصنوعی لازم می‌شود که معمولاً موقتی است و پس از کنترل مایع، بیمار از دستگاه جدا می‌شود.

۶. تخلیه با سوزن؛ فقط برای مایع دور ریه

اگر مایع در فضای بین ریه و دیواره‌ی قفسه سینه جمع شده باشد، با سوزن یا لوله تخلیه می‌شود. این کار در وضعیت نشسته و با بی‌حسی موضعی انجام می‌گیرد و خودِ عمل معمولاً کمتر از نیم ساعت طول می‌کشد. اما همان‌طور که در جدول بالا توضیح داده شد، این روش برای ادم ریوی کاربرد ندارد و نباید انتظار داشت مایع داخل کیسه‌های هوایی با سوزن خارج شود.

۷. درمان علت زمینه‌ای؛ مرحله‌ای که نباید نیمه‌کاره بماند.

این مهم‌ترین بخش درمان است و متأسفانه بیشترین کوتاهی هم همین‌جا اتفاق می‌افتد. بیمار بعد از چند روز بستری با حال خوب مرخص می‌شود و چون نفسش راحت شده، پیگیری را رها می‌کند. اما تا وقتی مشخص نشود مایع از کجا آمده — نارسایی قلب، مشکل دریچه، سکته‌ی قلبی، فشار خون کنترل‌نشده یا نارسایی کلیه — احتمال بازگشت بالا می‌ماند.

به همین دلیل، اولین ویزیت بعد از ترخیص باید در فاصله‌ی یکی دو هفته انجام شود و شامل بررسی عملکرد پمپاژ قلب باشد، نه صرفاً تمدید نسخه.

چقدر طول می‌کشد تا حال بیمار بهتر شود؟

در نوع حاد، بهبود محسوس تنفس معمولاً در همان چند ساعت اول بعد از شروع اکسیژن و ادرارآور دیده می‌شود. خارج شدن کامل مایع اضافی و بازگشت وزن به حالت پایه، معمولاً چند روز طول می‌کشد و در همین مدت بیمار بستری می‌ماند. آنچه بیشتر زمان می‌برد، تنظیم داروهای بلندمدت و درمان علت زمینه‌ای است که ممکن است هفته‌ها ادامه داشته باشد.

درمان خانگی آب آوردن ریه

تا رسیدن اورژانس چه کاری کمک می‌کند؟

• بیمار را بنشانید، نخوابانید. نشستن با پاهای آویزان از لبه‌ی تخت، فشار روی ریه‌ها را کم می‌کند و تنفس را راحت‌تر می‌کند. دراز کشاندن بیمار وضعیت را بدتر می‌کند.
• لباس تنگ و یقه را باز کنید و پنجره را باز بگذارید تا هوای تازه جریان داشته باشد.
• آرامش بیمار را حفظ کنید. اضطراب تنفس را تندتر و سطحی‌تر می‌کند و حس خفگی را تشدید می‌کند.
• لیست داروهای بیمار را همراه ببرید. نام و دوز داروهای قلبی و ادرارآور، برای تیم اورژانس از هر توضیحی مفیدتر است.

چه کارهایی نکنید.

• خودسرانه دوز داروی ادرارآور را زیاد نکنید. دوز اضافه می‌تواند فشار خون را بیندازد و به کلیه آسیب بزند.
• مایعات زیاد به بیمار ندهید. در این وضعیت آب اضافه، بار روی قلب را بیشتر می‌کند.
• دنبال دم‌نوش و درمان سنتی نروید. هیچ ترکیب گیاهی مایع جمع‌شده در ریه را خارج نمی‌کند و زمان از دست‌رفته جبران نمی‌شود.
• خودتان رانندگی نکنید. اگر بیمار خودتان هستید، حتماً کسی شما را برساند یا اورژانس را خبر کنید.