بسیاری از مردم وقتی واژهی «روماتیسم» را میشنوند، تصور میکنند یک بیماری واحد است. اما در واقع «روماتیسم قلبی» و «روماتیسم مفصلی» دو موضوع کاملاً متفاوت هستند که فقط در اسم شباهت دارند. شناخت تفاوت این دو اهمیت زیادی دارد، چون علت، روند و درمانشان فرق میکند. در این مقاله بهزبان ساده توضیح میدهیم که هر کدام چیست و چه تفاوتی با هم دارند.
نکتهی مهم: آنچه در زبان عامیانه «روماتیسم قلبی» نامیده میشود معمولاً نتیجهی «تب روماتیسمی» است، و آنچه «روماتیسم مفصلی» گفته میشود اغلب به «آرتریت روماتوئید» اشاره دارد. این دو بیماری به هم مرتبط نیستند.
بیشتر بدانید: بیماری تب حاد روماتیسمی چیست؟
روماتیسم قلبی چیست؟
روماتیسم قلبی (بیماری قلبی روماتیسمی) آسیب درازمدتی است که در پی «تب روماتیسمی» به قلب و دریچههای آن وارد میشود. تب روماتیسمی خود یک بیماری التهابی است که بهدنبال یک عفونت گلودرد استرپتوکوکی درماننشده یا ناقصدرمانشده ایجاد میشود.
در این بیماری، سیستم ایمنی بدن که قرار است با باکتری مبارزه کند، بهاشتباه به بافتهای سالم بدن از جمله قلب، دریچهها و مفاصل حمله میکند. مهمترین و جدیترین پیامد آن، آسیب به دریچههای قلب است که میتواند سالها بعد منجر به تنگی یا نارسایی دریچه شود.
روماتیسم مفصلی چیست؟
آنچه در زبان روزمره «روماتیسم مفصلی» نامیده میشود، اغلب به «آرتریت روماتوئید» اشاره دارد؛ یک بیماری خودایمنی مزمن که در آن سیستم ایمنی به مفاصل بدن حمله میکند. این بیماری معمولاً مفاصل را بهصورت قرینه (در دو طرف بدن) درگیر میکند و باعث درد، تورم و خشکی مفاصل میشود.
آرتریت روماتوئید یک بیماری مادامالعمر است و در صورت عدم درمان مناسب، میتواند به آسیب دائمی و تغییر شکل مفاصل منجر شود. برخلاف روماتیسم قلبی، علت آن یک عفونت استرپتوکوکی نیست.
مهمترین تفاوتها در یک نگاه
برای اینکه تفاوت این دو بیماری روشنتر شود، مهمترین جنبهها را کنار هم مقایسه میکنیم:
| ویژگی | روماتیسم قلبی (تب روماتیسمی) | روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید) |
|---|---|---|
| علت اصلی | عفونت گلودرد استرپتوکوکی درماننشده | بیماری خودایمنی (بدون ارتباط با عفونت استرپتوکوک) |
| عضو اصلی درگیر | قلب و دریچههای آن | مفاصل (بهصورت قرینه) |
| درگیری مفصلی | موقت، معمولاً چند هفته | مزمن و مادامالعمر |
| سن شایع | بیشتر کودکان و نوجوانان | بیشتر بزرگسالان |
| پیامد جدی | آسیب دائمی دریچههای قلب | آسیب و تغییر شکل دائمی مفاصل |
علائم هر کدام چیست؟
روماتیسم قلبی / تب روماتیسمی
- تب
- درد و تورم مفاصل بزرگ (زانو، مچ پا، آرنج، مچ دست)
- تنگی نفس و خستگی (در صورت درگیری قلب)
- گاهی بثورات پوستی و ندولهای زیرپوستی
روماتیسم مفصلی / آرتریت روماتوئید
- درد و تورم مفاصل بهصورت قرینه
- خشکی مفاصل بهویژه صبحها
- خستگی
- درگیری احتمالی سایر اعضا در موارد پیشرفته
اگر نگران سلامت قلب خود هستید یا سابقهی تب روماتیسمی دارید، برای ارزیابی وضعیت قلب با مطب دکتر آرزو خسروی تماس بگیرید یا سؤال خود را در بخش مشاورهی رایگان بپرسید.
⏰ پاسخگویی همه روزه — حتی تعطیلات
درمان بهموقع گلودرد استرپتوکوکی با آنتیبیوتیک، مهمترین راه پیشگیری از تب روماتیسمی و در نتیجه روماتیسم قلبی است. پس گلودردهای چرکی را جدی بگیرید و خودسرانه رها نکنید.
چرا تشخیص درست مهم است؟
چون این دو بیماری علت و مسیر متفاوتی دارند، درمانشان هم فرق میکند. روماتیسم قلبی نیازمند پیگیری وضعیت قلب و دریچهها و گاهی پیشگیری درازمدت با آنتیبیوتیک است، در حالی که آرتریت روماتوئید با داروهای تنظیمکنندهی سیستم ایمنی کنترل میشود. تشخیص درست توسط پزشک، اولین قدم برای درمان مؤثر است.
جمعبندی:
روماتیسم قلبی و روماتیسم مفصلی دو بیماری متفاوت با اسم مشابه هستند. روماتیسم قلبی نتیجهی تب روماتیسمی است که بهدنبال عفونت استرپتوکوکی ایجاد میشود و به قلب و دریچهها آسیب میزند. روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید) یک بیماری خودایمنی مزمن مفاصل است که ارتباطی با عفونت ندارد. درمان بهموقع گلودرد چرکی بهترین راه پیشگیری از روماتیسم قلبی است، و تشخیص درست توسط پزشک برای درمان مؤثر هر دو بیماری ضروری است.
سوالات متداول
آیا روماتیسم قلبی و روماتیسم مفصلی یک بیماری هستند؟
خیر. این دو بیماری فقط در اسم شباهت دارند. روماتیسم قلبی نتیجهی تب روماتیسمی پس از عفونت استرپتوکوکی است و قلب را درگیر میکند، در حالی که روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید) یک بیماری خودایمنی مزمن مفاصل است و ارتباطی با عفونت ندارد.
علت روماتیسم قلبی چیست؟
روماتیسم قلبی در پی تب روماتیسمی ایجاد میشود، که خود نتیجهی یک عفونت گلودرد استرپتوکوکی درماننشده یا ناقصدرمانشده است. در این حالت سیستم ایمنی بهاشتباه به دریچههای قلب حمله میکند.
چطور میتوان از روماتیسم قلبی پیشگیری کرد؟
مهمترین راه پیشگیری، درمان بهموقع و کامل گلودرد استرپتوکوکی با آنتیبیوتیک است. رها کردن گلودردهای چرکی میتواند زمینهساز تب روماتیسمی و در نتیجه روماتیسم قلبی شود.
تفاوت درگیری مفصلی در این دو بیماری چیست؟
درگیری مفصلی در تب روماتیسمی معمولاً موقت است و چند هفته طول میکشد، اما در آرتریت روماتوئید مزمن و مادامالعمر است و در صورت عدم درمان میتواند به تغییر شکل دائمی مفاصل منجر شود.
دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و فلوشیپ اکوکاردیوگرافی
جهت ارتباط با نوبت دهی مطب کلیک کنید
