افت فشار خون عصبی یا هایپوتنشن با واسطه عصبی یک اختلال در تنظیم خودکار فشار خون توسط سیستم عصبی اتونوم است. در این وضعیت، یک ارتباط نادرست بین قلب و مغز باعث افت ناگهانی فشار خون میشود.
عدد فشار خون پایین
اغلب متخصصین قلب و عروق فشار خونی که کمتر از 9 روی 6 قرار داشته باشد را به عنوان فشار خون پایین در نظر میگیرند. این در حالی است که فشار خون نرمال با اعداد 12 روی 8 بیان می شود. با این حال، “فشار خون پایین” یک وضعیت نسبی است. ممکن است شخصی فشار خون پایینی در مقایسه با دیگری با ویژگی های جسمانی مشابه داشته باشد، اما کاملا سالم باشد.
علائم افت فشار خون عصبی
با کاهش جریان خونرسانی به عضلات مختلف، نشانه هایی در افراد ظاهر می شود که بیان کننده افتادن فشار خون عصبی است. علائمی مانند:
- سبکی سر یا سرگیجه
- تاری دید
- احساس ضعف و بیحالی
- گیجی
- غش کردن
| علائم اصلی | علائم همراه |
|---|---|
| سرگیجه و سبکی سر | خستگی شدید و طولانیمدت |
| حالت تهوع | عرق سرد |
| رنگپریدگی صورت | احساس گرما قبل از غش |
| غش کردن (سنکوپ) | تاری دید |
| ضعف عمومی | مشکل در تمرکز و “مه ذهنی” |
ویژگی مهم: این علائم معمولاً پس از ایستادن طولانیمدت یا تغییر ناگهانی وضعیت بدن ظاهر میشوند و بیشتر در جوانان و نوجوانان دیده میشود.
علت افت فشار خون عصبی
اضطراب، استرس عاطفی، ترس، احساس نا امنی و خطر از جمله مواردی هستند که میتوانند عامل بروز افت فشار خون عصبی در افراد شوند.
وقتی اتفاقی ناگوار رخ می دهد که در نتیجه آن دچار ترس، اضطراب و یا ناراحتی می شوید، مراکز عاطفی در مغز شما فعال می شود و با ترشح هورمون آدرنالین رگ ها گشاد میشوند و به قلب سیگنال میدهند که سرعت خود و ضربان قلب را کاهش دهد. وقتی رگ های خونی منبسط و گشاد میشوند و ضربان قلب کند می شود، افت فشار خون اتفاق می افتد
درمانهای خانگی فشار خون عصبی
۱. افزایش مصرف مایعات و نمک
- روزانه ۲ تا ۳ لیتر آب بنوشید
- مصرف نمک را افزایش دهید (مگر اینکه فشار خون بالا داشته باشید)
- نوشیدنیهای حاوی الکترولیت مفید هستند
۲. تغییرات سبک زندگی
- از ایستادن طولانیمدت خودداری کنید
- هنگام بلند شدن از خواب، ابتدا چند دقیقه لبه تخت بنشینید
- از محیطهای گرم و شلوغ دوری کنید
- از دوش آب داغ طولانی پرهیز کنید
۳. مانورهای فیزیکی ضدفشار
- قفل کردن پاها روی هم هنگام ایستادن
- فشار دادن دستها به هم (مثل دعا کردن)
- چمباتمه زدن هنگام احساس سرگیجه
- سفت کردن عضلات پا و شکم
۴. تغذیه مناسب
- وعدههای غذایی کوچک و مکرر بخورید
- از غذاهای پرکربوهیدرات پرهیز کنید
- غذاهای غنی از ویتامین B12 و اسید فولیک مصرف کنید
- کافئین با احتیاط (میتواند کمک کند)
۵. استفاده از جوراب فشاری
- جورابهای واریس یا جورابشلواری فشاری برای جلوگیری از تجمع خون در پاها
درمان دارویی فشار خون عصبی
| دارو | مکانیسم اثر |
|---|---|
| فلودروکورتیزون (Fludrocortisone) | افزایش حجم خون و احتباس نمک |
| میدودرین (Midodrine) | تنگکننده عروق، افزایش فشار خون |
| بتابلاکرها (مثل آتنولول) | کاهش حساسیت گیرندههای قلبی |
| مهارکنندههای بازجذب سروتونین (فلوکستین) | تنظیم پاسخ عصبی |
| پیریدوستیگمین | بهبود عملکرد سیستم عصبی اتونوم |
روش تشخیص فشار خون عصبی
تست تیلت تیبل (Tilt Table Test) روش استاندارد تشخیص این بیماری است. در این آزمایش، بیمار روی تخت خوابیده و تخت بهتدریج به حالت ایستاده میرود تا پاسخ فشار خون و ضربان قلب بررسی شود.
علت فشار خون پایین
از آنجایی که اکسیژن از راه جریان خون به بافتها منتقل میشود، کاهش جریان خون میتواند باعث آسیب به اندامهای بدن شود. آسیب ناشی از اکسیژن کم را ایسکمی می گویند. زمانی که اکسیژن رسانی در اثر کم خونی به بافتهای مختلف بدن با اختلال مواجه می شود، فشار خون نیز کاهش میابد. در این وضعیت بیمار دچار شوک می شود. دکتر آرزو خسروی در ایسکمی قلبی چیست و چه خطراتی دارد؟ به صورت کامل در رابطه با بیماری ایسکمی قلبی و تاثیرات آن بر قلب توضیح داده اند که پیشنهاد میکنیم آن را مطالعه کنید.
فشار خون به دلایل زیادی می تواند دچار اُفت شود. در زیر به مواردی که عموماً باعث کاهش فشار خون می شوند اشاره میکنیم:
- کم خونی (کمبود مواد مغذی در رژیم غذایی و سطوح پایین ویتامین B-12، فولات و آهن می تواند بدن را از تولید گلبول های قرمز کافی باز دارد.)
- آسیب به عضله قلب
- کم آبی بدن
- استراحت طولانی مدت
- ایستادن به مدت طولانی(خصوصاً در جوانان)
موارد نام برده در بالا از دلایل رایج افت فشار خون هستند. همچنین برخی از بیماری های سیستمیک میتواند فشار خون پایین را در افراد به همراه داشته باشند. بیماری هایی مثل:
- عفونت
- واکنش های آلرژیک مثل آنافیلاکسی
- انواع خاصی از اختلالات ریوی
- آسیب های مغزی
- پارکینسون
- دیابت
- برخی بیماری های قلبی
در برخی موارد وجود مشکلات و ناراحتی های قلبی میتواند عاملی برای افت فشار خون به شمار بیاید. بیماری هایی از قبیل:
- برادی کاردی (ضربان قلب پایین و غیر طبیعی)
- مشکلات دریچه قلب
- حمله قلبی
- نارسایی قلبی
علت افت فشار خون صبحگاهی
هنگامی که از حالت نشسته یا دراز کشیده به حالت ایستاده تغییر وضعیت می دهید و می ایستید، رگ های خونی بدنتان در مواجهه با نیروی جاذبه منقبض و جمع می شوند. انقباض رگ ها باعث پایین آمدن فشار خون می شود. افت فشار در این حالت به این معنی است که رگهای خونی در حالت ایستاده تنظیم نمیشوند و در عوض اجازه میدهند فشار خون پایین بیاید و در نتیجه احساس سبکی سر یا سر گیجه ایجاد میشود. برای رفع این مشکل کافیست قبل از برخواستن با تکان دادن پاهای خود جریان خون را بیشتر کنید، به آرامی بنشینید، چند ثانیه در همین حالت بمانید و پاهای خود را تکان دهید و پس از آن به آرامی از جای خود برخیزید.
علت افت فشار لحظه ای
همچنین در برخی افراد ایستادن به مدت طولانی میتواند دلیل افت فشار خون لحظه ای به شمار آید. این نوع فشار خون پایین بیشتر بر جوانان و کودکان تاثیر می گذارد و ممکن است ناشی از ارتباط نادرست بین قلب و مغز باشد.
فشار خون پایین و کلیه
افسردگی و فشار خون پایین
طبق مطالعات انجام شده بین افسردگی و فشار خون پایین رابطه ای وجود دارد. اختلال افسردگی باعث کاهش فشار خون می شود. وقتی غمگین هستیم و ناراحتی، اضطراب یا استرس را تجربه می کنیم ضربان قلب و فشار خون در بدن افزایش پیدا میکند و با باریک شدن عروق، خونرسانی به قلب کم میشود. در نتیجه بدن هورمون کورتیزول که به عنوان هورمون استرس شناخته می شود را به مقدار بیشتری ترشح می کند. به مرور زمان، این اثرات می تواند منجر به بیماری قلبی شود.
آیا فشار خون پایین باعث مرگ می شود؟
فشار خون پایین تنها در صورتی مشکل ساز است که تاثیر منفی بر بدن داشته باشد. به عنوان مثال، اگر فشار خون در شخصی بسیار پایین باشد، ممکن است اندام های حیاتی (به ویژه مغز) از اکسیژن و مواد مغذی محروم باشند. در رابطه با خطرات افت فشار خون باید بدانید در این وضعیت اندام های حیاتی بدن شما اکسیژن و مواد مغذی کافی دریافت نمی کنند. هنگامی که فشار خونتان پایین است احتمال ایجاد شوک برای شما هم بیشتر است. علائم شوک شامل:
- سردی بدن
- عرق کردن پوست
- تنفس سریع
- رنگ پوست آبی
- نبض ضعیف و تند
هر زمان نشانه های بالا را داشتید در سریع ترین زمان ممکن به اورژانس مراجعه کنید.
دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی.
