درد بازوی چپ چه وقت نشان دهنده مشکل قلبی است و خطرناک است؟

درد بازوی چپ قلبی معمولاً با فشار روی قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا درد فکِ چپ همراه است، یا با فعالیت شروع می‌شود و با استراحت فروکش می‌کند. دردی که با حرکت دادن دست یا فشار دادن روی عضله تغییر می‌کند بیشتر به عضله یا عصب می‌خورد، ولی این به‌تنهایی قلب را رد نمی‌کند. اگر دردِ بازو همراه نشانه‌های بالا است و بیش از چند دقیقه ادامه دارد، منتظر نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

می‌دانم وقتی بازوی چپتان درد می‌گیرد، اولین فکری که به سرتان می‌زند «نکند قلبم باشد» است. این نگرانی بی‌دلیل نیست، ولی درد بازو می‌تواند منشأ عضلانی یا عصبی هم داشته باشد. چند سرنخ ساده کمک می‌کند بفهمید درد شما قلبی هست یا نه، کِی خطرناک است و چه آزمایشی لازم دارید.

چرا مشکل قلب در بازوی چپ درد ایجاد می‌کند؟

وقتی عضله‌ی قلب خون کافی نمی‌گیرد، درد همیشه سر جای خودِ قلب حس نمی‌شود؛ ممکن است روی بازو، شانه، گردن یا فک حس شود. به این حالت درد ارجاعی می‌گویند.

به همین دلیل منابع پزشکی معتبر درد ناشی از آنژین را فقط در قفسه‌ی سینه توصیف نمی‌کنند. طبق NHS، درد آنژین می‌تواند در سینه، گردن، شانه‌ها، فک یا بازوها حس شود. MedlinePlus هم درباره‌ی سکته‌ی قلبی می‌گوید ممکن است درد یا ناراحتی در یک یا هر دو بازو، پشت، شانه، گردن، فک یا بالای شکم حس شود.

نکته‌ی مهم این است که درد قلبی همیشه سمت چپ نیست و همیشه هم با درد سینه همراه نیست؛ Cleveland Clinic هم می‌نویسد علائم ممکن است با درد سینه یا بدون آن باشند. پس نداشتن درد سینه، قلب را کنار نمی‌گذارد.

درد بازوی چپ قلبی چه شکلی است؟

درد قلبی معمولاً «درد» به معنای تیر کشیدن و سوزش نیست. بیماران بیشتر از سنگینی، فشار، گرفتگی یا خستگی عمیق حرف می‌زنند، مثل این‌که کسی بازو را از بالا به پایین می‌فشارد. NHS درد آنژین را «احساس تنگی، فشردگی، فشار یا درد کند» توصیف می‌کند.

سه سرنخ بیشتر از همه کمک می‌کند. اول، محرک: طبق NHS، حمله‌ی آنژین اغلب با فعالیت، استرس، هیجان یا هوای سرد شروع می‌شود؛ مثلاً با راه رفتن تند یا بالا رفتن از پله. دوم، اثر استراحت: با چند دقیقه ایستادن و استراحت بهتر می‌شود. سوم، همراهان: تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، سرگیجه یا درد در سینه و فک.

جدول زیر سه حالت رایج را کنار هم می‌گذارد. این جدول راهنماست، نه جایگزین معاینه.

اگر شک دارید دردتان عضلانی است یا قلبی، این مقاله هم کمک می‌کند: تفاوت درد قلبی و عضلانی قفسه‌ی سینه. و اگر گزگز دست دارید، گزگز دست چپ و ارتباطش با قلب را بخوانید.

درد بازوی چپ در زنان: چرا علائم قلبی متفاوت است؟

خانم‌ها همیشه آن درد کلاسیک و له‌کننده‌ی وسط سینه را که در فیلم‌ها می‌بینید ندارند. MedlinePlus تصریح می‌کند که گاهی زنان علائم متفاوتی از مردان دارند و مثلاً بیشتر احتمال دارد بی‌دلیل احساس خستگی کنند. Cleveland Clinic هم می‌نویسد بعضی افراد، از جمله برخی زنان، علائمی دارند که به‌ظاهر بی‌ربط است، مثل تنگی نفس، تهوع و تعریق، با درد سینه یا بدون آن.

در عمل، خانمی که به مطب می‌آید ممکن است بگوید «بازوی چپم سنگین است، کمی حالت تهوع دارم و از پله که بالا می‌روم نفسم می‌گیرد» و درد سینه‌ای نداشته باشد.

چون این علائم مبهم‌اند، گاهی به استرس، سوءهاضمه یا کم‌خوابی نسبت داده می‌شوند و مراجعه عقب می‌افتد. اگر بازوی چپتان تازه، بدون علت روشن و با خستگی غیرعادی یا تنگی نفس درد می‌گیرد، آن را جدی بگیرید.

بیشتر خانم‌ها معاینه‌ی قلب را به‌خاطر راحت نبودن با پزشک مرد عقب می‌اندازند. معاینه، نوار قلب و اکو در مطب ما توسط پزشک خانم انجام می‌شود تا این مانع سر راه مراجعه‌تان نباشد. درباره‌ی علائم مشابه می‌توانید مدت زمان علائم سکته‌ی قلبی را هم بخوانید.

چه زمانی درد بازوی چپ خطرناک است و باید با ۱۱۵ تماس گرفت؟

این توصیه با راهنمای NHS و MedlinePlus هم‌خوان است: MedlinePlus می‌گوید اگر علائم سکته‌ی قلبی دارید، حتی اگر مطمئن نیستید، با اورژانس تماس بگیرید، چون تیم اورژانس می‌تواند درمان را از لحظه‌ی رسیدن شروع کند. تماس بیهوده بهتر از تأخیر است.

اگر درد گذراست و تکرار می‌شود: آنژین و آزمایش‌های لازم

گاهی دردِ بازو چند دقیقه می‌آید و می‌رود، مثلاً فقط وقتی تند راه می‌روید. این الگو می‌تواند نشانه‌ی آنژین باشد؛ یعنی قلب هنگام فعالیت خون کافی نمی‌گیرد. NHS می‌گوید حمله‌ی آنژین معمولاً کمتر از ۱۰ دقیقه طول می‌کشد و با چند دقیقه استراحت یا داروی آنژین فروکش می‌کند.

آنژین هنوز سکته نیست، ولی هشداری است که نباید نادیده گرفته شود. اگر دردی که قبلاً می‌آمد و می‌رفت، ناگهان طولانی‌تر یا شدیدتر شد، با ۱۱۵ تماس بگیرید.

برای روشن شدن تکلیف، چهار بررسی اصلی لازم است:

• ویزیت و شرح حال: زمان و محرک درد، سابقه‌ی فشار خون، دیابت، چربی خون، سیگار و سابقه‌ی خانوادگی.
• نوار قلب: ریتم و نشانه‌های کم‌خونی عضله‌ی قلب را نشان می‌دهد؛ ولی نوار طبیعی در حالت استراحت، همه‌چیز را رد نمی‌کند. تفاوت آن با اکو را در نوار قلب یا اکو برای درد قفسه‌ی سینه توضیح داده‌ام.
• اکوکاردیوگرافی: حرکت دیواره‌ها و کار پمپاژ قلب را می‌بیند.
• تست ورزش: چون آنژین با فعالیت ظاهر می‌شود، قلب را زیر فشار می‌سنجد؛ توضیح کامل در تست ورزش.

نکته‌ی عملی: ویزیت، نوار قلب و اکو هر سه در همان مطب و توسط خود دکتر انجام می‌شود و برای اکو به مرکز دیگری ارجاع داده نمی‌شوید. اگر سؤال سریعی دارید، می‌توانید از بخش پرسش از دکتر هم بپرسید، ولی برای دردِ فعال، پرسش آنلاین جای معاینه را نمی‌گیرد.

منابع:

• NHS: Heart attack — Symptoms
• NHS: Angina
• MedlinePlus: Heart Attack
• MedlinePlus: Angina
• Cleveland Clinic: Heart Attack