اکوی مری قلب که با نام علمی اکوکاردیوگرافی از راه مری (Transesophageal Echocardiography یا TEE) شناخته میشود، یک ابزار تشخیصی بسیار قدرتمند و دقیق در علم کاردیولوژی است. در مواردی که پزشک نیاز به مشاهده جزئیات بسیار ظریف قلب دارد، اکوی مری قلب به دلیل ارائه تصاویری با وضوح بالا، برای بیمار تجویز می شود. این روش تخصصی، به دلیل نزدیکی مری به حفرههای پشتی قلب، میتواند تصاویری به مراتب واضحتر از اکوی معمولی قلب ارائه دهد.
اگر پزشک شما انجام اکوی مری را تجویز کرده است، طبیعی است که در مورد مراحل، آمادگی و مدت زمان آن کنجکاو باشید، پس با ما همراه باشید تا اطلاعات مفیدی در این زمینه کسب کنید.
اکوی مری قلب چرا انجام میشود؟
اکوی مری قلب یک نوع ویژه از اکوکاردیوگرافی است که در آن، یک پروب کوچک از طریق مری (لولهای که غذا را به معده میرساند) وارد بدن میشود. از آنجا که مری مستقیماً پشت قلب قرار دارد، پروب میتواند بدون تداخل ریهها، قفسه سینه یا چربی زیر پوست، تصاویر بسیار نزدیکی از ساختار قلب بگیرد. این وضوح بالا، امکان تشخیص لخته خون با اکوی مری و سایر جزئیات ریز را فراهم میآورد. نکته ی مهم اینجاست که شما باید این تست را در مرکز اکوی قلب تخصصی در شمال تهران انجام بدهید تا از صحت تست انجام شده مطمئن باشید.
تفاوت اکوی مری و اکوی معمولی
| ویژگی | اکو معمولی | اکوی مری (TEE) |
| مسیر امواج | از روی قفسه سینه (با تداخل دندهها و ریه) | از طریق مری (بدون تداخل) |
| کیفیت تصویر | مناسب برای ارزیابی کلی و ساختارهای جلویی قلب | بسیار واضح؛ برای ساختارهای پشتی و دریچهها |
| نیاز به بیهوشی | خیر | بله (بیحسی موضعی گلو و آرامبخش) |
دلایل اصلی تجویز اکوی مری قلب
چرا اکوی مری انجام میشود؟ این تست اغلب زمانی تجویز میشود که پزشک به اطلاعاتی نیاز داشته باشد که اکوی معمولی نمیتواند به وضوح نشان دهد:
- تشخیص لخته خون: برای اطمینان از عدم وجود لختههای کوچک در دهلیز چپ قلب، به ویژه قبل از کاردیوورژن (شوک الکتریکی) یا در ارزیابی پس از سکتههای مغزی با علت نامعلوم.
- بررسی دریچههای قلب: برای ارزیابی دقیق عفونتها (اندوکاردیت) یا نارساییهای کوچک دریچهای که با اکوی معمولی قابل تشخیص نیستند.
- بیماریهای مادرزادی: برای بررسی دقیق نقصهای سپتوم (دیوارههای بین حفرههای قلب).
- ارزیابی در حین جراحی: برای راهنمایی جراح در حین انجام برخی ترمیمهای دریچهای یا بستن نقایص قلبی.
آمادگی قبل از اکوی مری قلب
موفقیت و ایمنی اکوی مری به شدت به رعایت دقیق دستورالعملهای قبل از تست بستگی دارد:
ناشتا بودن مطلق
شما باید حداقل ۶ ساعت قبل از تست کاملاً ناشتا باشید (شامل غذا، نوشیدنی، آدامس و حتی آب).
دلیل این امر، استفاده از داروهای آرامبخش (سدیشن) است. پر بودن معده هنگام آرامبخشی میتواند باعث برگشت مواد غذایی به ریه (آسپیراسیون) و خفگی شود.
داروهای مصرفی
- با پزشک مشورت کنید: در مورد مصرف داروهای روتین خود (به ویژه داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین یا پلاویکس) حتماً با پزشک قلب خود مشورت کنید. ممکن است لازم باشد مصرف برخی از آنها را برای چند روز قطع کنید.
- داروهای دیابت: اگر انسولین یا داروهای خوراکی دیابت مصرف میکنید، از پزشک بپرسید که با توجه به ناشتا بودن، آیا باید دوز آن را تعدیل کنید یا خیر.
همراه داشتن مسئول
به دلیل استفاده از داروهای آرامبخش در طول تست، شما مجاز به رانندگی پس از اکوی مری نیستید. حتماً یک همراه با خود ببرید.
- بعد از انجام تست می توانید با کمک مقاله ی خواندن جواب اکو قلب اکو قلب خود را بخوانید.
انجام اکوی مری قلب چقدر طول میکشد؟
مدت زمان اکوی مری قلب نسبتاً کوتاه است، اما شما باید مجموعاً حدود ۱ تا ۲ ساعت را در مرکز درمانی بگذرانید. این زمان شامل سه مرحله اصلی است:
بخش اول: زمان آمادگی (۱۵ تا ۲۰ دقیقه)
نصب الکترودها برای نوار قلب (ECG) و سنسورهای پایش فشار خون و اکسیژن.
گرفتن یک رگ (IV) برای تزریق آرامبخش.
استفاده از اسپری بیحس کننده موضعی در ناحیه گلو برای کاهش رفلکس حلقی (Gag Reflex).
بخش دوم: زمان انجام تست اصلی(۱۰ تا ۲۰ دقیقه)
تزریق آرامبخش برای راحتی و کاهش اضطراب.
پروب به آرامی از طریق دهان وارد مری میشود. این پروب باعث مشکل در تنفس نمیشود، زیرا از راه نای (محل عبور هوا) وارد نمیشود.
پزشک متخصص اکو قلب، با استفاده از پروب، تصاویر دقیق را از زوایای مختلف قلب ثبت میکند.
بخش سوم: زمان ریکاوری و هوشیاری (۶۰ تا ۹۰ دقیقه)
پس از اتمام تصویربرداری، پروب خارج میشود و شما به بخش ریکاوری منتقل میشوید.
پزشک و پرستار ضربان قلب، فشار خون و سطح هوشیاری شما را تا زمانی که اثر آرامبخش کاملاً از بین برود، نظارت میکنند.
پس از هوشیاری کامل، به شما اجازه خروج داده میشود.
عوارض و خطرات اکوی مری قلب
اکوی مری قلب یک تست بسیار ایمن است، به خصوص زمانی که توسط کادر مجرب انجام شود. با این حال، مانند هر روش دیگری، خطرات جزئی وجود دارد:
- گلو درد و ناراحتی: شایعترین عارضه، احساس ناراحتی و گلو درد موقتی است که معمولاً پس از چند ساعت از بین میرود.
- خطر آسپیراسیون: در صورتی که فرد ناشتا نباشد، خطر برگشت غذا و ورود آن به ریه وجود دارد (به همین دلیل ناشتا بودن الزامی است).
- مشکلات تنفسی: به دلیل آرامبخش، در موارد نادر ممکن است تنفس فرد کمی کند شود که تیم پزشکی با نظارت مداوم و تجهیزات اورژانسی، این وضعیت را مدیریت میکنند.
- آسیب مری: بسیار نادر است، اما در افراد با سابقه مشکلات مری، ممکن است پروب آسیب جزئی ایجاد کند.
مراقبت بعد از اکوی مری و بازگشت به زندگی عادی
مراقبت بعد از اکوی مری بسیار حیاتی است، به ویژه به دلیل اثرات باقیمانده آرامبخش، پس نکات زیر را رعایت کنید:
- رانندگی ممنوع: به هیچ وجه تا ۲۴ ساعت پس از تست رانندگی نکنید یا با ماشینآلات سنگین کار نکنید.
- آغاز غذا خوردن: ۱ تا ۲ ساعت پس از تست، زمانی که بیحسی گلو کاملاً از بین رفت، میتوانید با مایعات و غذاهای نرم شروع کنید.
- فعالیتهای روزمره: توصیه میشود تا ۲۴ ساعت پس از تست از تصمیمگیریهای مهم کاری یا مالی خودداری کنید.
در نهایت، اکوی مری قلب یک چکاب مفید برای سلامتی شماست. وضوح بینظیر تصاویر آن به پزشک شما امکان میدهد تا تصمیمی قطعی و دقیق در مورد وضعیت قلب شما بگیرد و در نتیجه، بهترین مسیر درمانی را برای شما انتخاب کند.
