علت سیاهی رفتن چشم و سرگیجه و تپش قلب: کِی از قلب است؟

کِی از قلب است؟ نشانه‌های خطر

اکثر موارد سیاهی رفتن چشم و سرگیجه خطرناک نیستند. سرویس ملی سلامت بریتانیا (NHS) این چهار حالت را جزو نشانه‌هایی می‌آورد که غش را فوری می‌کند:

• سیاهی رفتن چشم یا غش حین ورزش یا فعالیت بدنی
• تپش قلب خیلی تند، نامنظم یا کوبنده درست پیش از سیاهی رفتن چشم
• درد قفسه‌ی سینه همراه با سیاهی رفتن چشم یا سرگیجه
• غش هنگام دراز کشیدن، نه فقط هنگام ایستادن

یک سرنخ دیگر هم هست: غش عصبی به گفته‌ی کلینیک کلیولند معمولاً ۳۰ تا ۶۰ ثانیه پیش از خودش علائم هشدار (گرما، تهوع، رنگ‌پریدگی) می‌دهد. غشی که کاملاً ناگهانی و بدون هیچ هشداری رخ می‌دهد، از این الگو پیروی نمی‌کند و باید جداگانه بررسی شود.

داشتنِ یکی از این نشانه‌ها به‌تنهایی به معنی قطعیِ بیماری قلبی نیست، اما هرکدام کافی است که بررسی را از «هر وقت وقت شد» به «همین هفته» تغییر دهد. اگر حتی یکی از این‌ها را دارید، بخش «چه زمانی باید همین حالا مراجعه کرد» را در همین صفحه بخوانید.

غش عصبی (سنکوپ وازوواگال) چیست و آیا خطرناک است؟

غش عصبی وقتی اتفاق می‌افتد که سیستم عصبی خودکار بدن بیش از حد واکنش نشان می‌دهد و فشار خون و ضربان قلب ناگهان افت می‌کند. به گفته‌ی Cleveland Clinic، این شایع‌ترین نوع غش رفلکسی است و محرک‌های آن معمولاً دیدنِ سوزن یا خون، ایستادن طولانی، خستگی و استرس یا هیجان شدید است.

معمولاً ۳۰ تا ۶۰ ثانیه قبل از غش، علائم هشداری مثل گرمای ناگهانی، سرگیجه، رنگ‌پریدگی، تهوع، تعریق و خمیازه ظاهر می‌شود. فرد معمولاً کمتر از یک دقیقه بی‌هوش است و در عرض ۲۰ تا ۳۰ ثانیه به هوش می‌آید.

افت فشار هنگام بلند شدن و کم‌خونی: چه کسانی بیشتر در معرض‌اند؟

افت فشار وضعیتی (ارتواستاتیک) وقتی رخ می‌دهد که بدن نمی‌تواند خودش را با انتقال ناگهانی خون به سمت پاها هنگام ایستادن تطبیق دهد.

به گفته‌ی Cleveland Clinic، این وضعیت در سالمندان بالای ۶۰ سال، کسانی که استراحت مطلق طولانی داشته‌اند یا به‌تازگی زایمان کرده‌اند، و نوجوانانی که در حال رشد جهشی هستند بیشتر دیده می‌شود؛ و معمولاً صبح‌ها که فشار خون به‌طور طبیعی پایین‌تر است، شدیدتر است. برای خانم‌ها دو نکته مهم است: دوره‌ی پس از زایمان، و کم‌خونی که در بخش بعد می‌آید.

کم‌خونی هم می‌تواند به سیاهی رفتن چشم و تپش قلب بینجامد؛ به همین دلیل به گفته‌ی کلینیک کلیولند، یکی از اولین بررسی‌ها برای پیدا کردن علت غش، آزمایش خون برای رد کم‌خونی است. اگر همراه با سیاهی رفتن چشم، خستگی زیاد و رنگ‌پریدگی هم دارید، همین آزمایش ساده جواب را روشن می‌کند. برای مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی خطرهای فشار پایین، آیا فشار خون پایین باعث مرگ می‌شود؟ را بخوانید.

تپش قلب ناگهانی همراه با سیاهی رفتن چشم: آریتمی یعنی چه؟

آریتمی یعنی ضربان قلب خیلی تند، خیلی کند یا نامنظم می‌زند. به گفته‌ی Cleveland Clinic، غش قلبی (کاردیاک) از کمبود خون‌رسانی به مغز به‌دلیل مشکلی در قلب یا عروق پیش می‌آید؛ از جمله آریتمی، لخته‌ی خون، بیماری دریچه یا نارسایی قلبی.

وقتی قلب به‌درستی و با ریتم منظم پمپاژ نکند، خونی که به مغز می‌رسد کم می‌شود و همان لحظه سیاهی رفتن چشم و سرگیجه را حس می‌کنید. این نوع سیاهی رفتن چشم است که باید حتماً با نوار قلب و اکو بررسی شود. اگر تپش قلب بدون سیاهی رفتن چشم هم دارید، درمان خانگی تپش قلب را هم بخوانید.

همین حالا که چشمم سیاهی رفت چه کنم؟

به گفته‌ی NHS، اگر احساس می‌کنید در حال غش‌کردن هستید، این کارها کمک می‌کند:

1. دراز بکشید و پاهایتان را بالا بگیرید؛ اگر نمی‌توانید دراز بکشید، بنشینید و سرتان را بین زانوهایتان پایین بیاورید.
2. اگر ایستاده‌اید، پاهایتان را روی هم بیندازید یا چند بار روی نوک پا بالا و پایین بروید و مشت‌هایتان را محکم ببندید.
3. بعد از بهتر شدن حالتان، کمی آب بنوشید.
4. خیلی آرام و پله‌پله بلند شوید، نه یک‌باره؛ اگر دوباره احساس سیاهی کردید، دوباره بنشینید.

اگر بعد از این کارها حالتان بهتر نشد، یک دقیقه به هوش نیامدید یا همراه با درد قفسه‌ی سینه بود، بخش «چه زمانی باید همین حالا مراجعه کرد» را ببینید.