اکوی مری قلب که با نام علمی اکوکاردیوگرافی از راه مری (Transesophageal Echocardiography یا TEE) شناخته میشود، یک ابزار تشخیصی بسیار قدرتمند و دقیق در علم کاردیولوژی است. در مواردی که پزشک نیاز به مشاهده جزئیات بسیار ظریف قلب دارد، اکوی مری قلب به دلیل ارائه تصاویری با وضوح بالا، برای بیمار تجویز می شود. این روش تخصصی، به دلیل نزدیکی مری به حفرههای پشتی قلب، میتواند تصاویری به مراتب واضحتر از اکوی معمولی قلب ارائه دهد.
اگر پزشک شما انجام اکوی مری را تجویز کرده است، طبیعی است که در مورد مراحل، آمادگی و مدت زمان آن کنجکاو باشید، پس با ما همراه باشید تا اطلاعات مفیدی در این زمینه کسب کنید.
اکو مری (TEE) چیست؟
اکو مری یا اکوکاردیوگرافی از راه مری (TEE) نوعی سونوگرافی قلب است که در آن یک لولهی نازک با پروب کوچک سونوگرافی از راه دهان وارد مری میشود. پروب از داخل مری، پشتِ قلب، تصویر میگیرد و تصویرِ آن دقیقتر از اکوی معمولی روی سینه است.
پاسخ کوتاه: اکو مری درد ندارد، ولی ممکن است کمی ناخوشایند باشد. پشت گلو با اسپری بیحسی بیحس میشود و در صورت درخواست، داروی آرامبخش هم داده میشود.
اکوی مری قلب چرا انجام میشود؟
اکوی مری قلب یک نوع ویژه از اکوکاردیوگرافی است که در آن، یک پروب کوچک از طریق مری (لولهای که غذا را به معده میرساند) وارد بدن میشود. از آنجا که مری مستقیماً پشت قلب قرار دارد، پروب میتواند بدون تداخل ریهها، قفسه سینه یا چربی زیر پوست، تصاویر بسیار نزدیکی از ساختار قلب بگیرد. این وضوح بالا، امکان تشخیص لخته خون با اکوی مری و سایر جزئیات ریز را فراهم میآورد. نکته ی مهم اینجاست که شما باید این تست را در مرکز اکوی قلب تخصصی در شمال تهران انجام بدهید تا از صحت تست انجام شده مطمئن باشید.
فیلم اکو مری قلب
تفاوت اکوی مری و اکوی معمولی
| ویژگی | اکو معمولی | اکوی مری (TEE) |
| مسیر امواج | از روی قفسه سینه (با تداخل دندهها و ریه) | از طریق مری (بدون تداخل) |
| کیفیت تصویر | مناسب برای ارزیابی کلی و ساختارهای جلویی قلب | بسیار واضح؛ برای ساختارهای پشتی و دریچهها |
| نیاز به بیهوشی | خیر | بله (بیحسی موضعی گلو و آرامبخش) |
دلایل اصلی تجویز اکوی مری قلب
چرا اکوی مری انجام میشود؟ این تست اغلب زمانی تجویز میشود که پزشک به اطلاعاتی نیاز داشته باشد که اکوی معمولی نمیتواند به وضوح نشان دهد:
- تشخیص لخته خون: برای اطمینان از عدم وجود لختههای کوچک در دهلیز چپ قلب، به ویژه قبل از کاردیوورژن (شوک الکتریکی) یا در ارزیابی پس از سکتههای مغزی با علت نامعلوم.
- بررسی دریچههای قلب: برای ارزیابی دقیق عفونتها (اندوکاردیت) یا نارساییهای کوچک دریچهای که با اکوی معمولی قابل تشخیص نیستند.
- بیماریهای مادرزادی: برای بررسی دقیق نقصهای سپتوم (دیوارههای بین حفرههای قلب).
- ارزیابی در حین جراحی: برای راهنمایی جراح در حین انجام برخی ترمیمهای دریچهای یا بستن نقایص قلبی.
آمادگی قبل از اکوی مری قلب
موفقیت و ایمنی اکوی مری به شدت به رعایت دقیق دستورالعملهای قبل از تست بستگی دارد:
ناشتا بودن مطلق
شما باید حداقل ۶ ساعت قبل از تست کاملاً ناشتا باشید (شامل غذا، نوشیدنی، آدامس و حتی آب).
دلیل این امر، استفاده از داروهای آرامبخش (سدیشن) است. پر بودن معده هنگام آرامبخشی میتواند باعث برگشت مواد غذایی به ریه (آسپیراسیون) و خفگی شود.
داروهای مصرفی
- با پزشک مشورت کنید: در مورد مصرف داروهای روتین خود (به ویژه داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین یا پلاویکس) حتماً با پزشک قلب خود مشورت کنید. ممکن است لازم باشد مصرف برخی از آنها را برای چند روز قطع کنید.
- داروهای دیابت: اگر انسولین یا داروهای خوراکی دیابت مصرف میکنید، از پزشک بپرسید که با توجه به ناشتا بودن، آیا باید دوز آن را تعدیل کنید یا خیر.
همراه داشتن مسئول
به دلیل استفاده از داروهای آرامبخش در طول تست، شما مجاز به رانندگی پس از اکوی مری نیستید. حتماً یک همراه با خود ببرید.
- بعد از انجام تست می توانید با کمک مقاله ی خواندن جواب اکو قلب اکو قلب خود را بخوانید.
انجام اکوی مری قلب چقدر طول میکشد؟
مدت زمان اکوی مری قلب نسبتاً کوتاه است، اما شما باید مجموعاً حدود ۱ تا ۲ ساعت را در مرکز درمانی بگذرانید. این زمان شامل سه مرحله اصلی است:
بخش اول: زمان آمادگی (۱۵ تا ۲۰ دقیقه)
نصب الکترودها برای نوار قلب (ECG) و سنسورهای پایش فشار خون و اکسیژن.
گرفتن یک رگ (IV) برای تزریق آرامبخش.
استفاده از اسپری بیحس کننده موضعی در ناحیه گلو برای کاهش رفلکس حلقی (Gag Reflex).
بخش دوم: زمان انجام تست اصلی(۱۰ تا ۲۰ دقیقه)
تزریق آرامبخش برای راحتی و کاهش اضطراب.
پروب به آرامی از طریق دهان وارد مری میشود. این پروب باعث مشکل در تنفس نمیشود، زیرا از راه نای (محل عبور هوا) وارد نمیشود.
پزشک متخصص اکو قلب، با استفاده از پروب، تصاویر دقیق را از زوایای مختلف قلب ثبت میکند.
بخش سوم: زمان ریکاوری و هوشیاری (۶۰ تا ۹۰ دقیقه)
پس از اتمام تصویربرداری، پروب خارج میشود و شما به بخش ریکاوری منتقل میشوید.
پزشک و پرستار ضربان قلب، فشار خون و سطح هوشیاری شما را تا زمانی که اثر آرامبخش کاملاً از بین برود، نظارت میکنند.
پس از هوشیاری کامل، به شما اجازه خروج داده میشود.
اکوی مری با بیهوشی است یا با بیحسی؟
اکوی مری به دو شکل انجام میشود و انتخاب بین آنها با خودِ شماست: با بیحسی موضعی (همراه داروی آرامبخش) یا با بیهوشی. هر دو روش در مطب دکتر خسروی انجام میشود؛ تفاوتشان در این است که در حالت اول هوشیارید و در حالت دوم نه.
در روش بیحسی موضعی، پشت گلو با یک اسپری بیحسکننده بیحس میشود و اگر بخواهید پیش از تست داروی آرامبخش هم میگیرید تا آرام و خوابآلود باشید. کلینیک کلیولند همین روش را شرح میدهد: «با یک محلول بیحسکننده غرغره میکنید و داروی آرامبخش دریافت میکنید.» در این حالت هوشیارید ولی خاطرهی پررنگی از تست نمیماند.
در روش بیهوشی، کاملاً به خواب میروید و هیچ چیزی از تست حس نمیکنید. این روش برای کسانی است که اضطراب زیادی دارند، رفلکس گلویشان شدید است، یا با تجربهی قبلیِ ناخوشایند سراغ تست میآیند.
| با بیحسی موضعی | با بیهوشی | |
|---|---|---|
| هوشیاری شما | هوشیارید ولی آرام و خوابآلود | کاملاً به خواب میروید |
| چه چیزی حس میکنید | فشار و حالت تهوع خفیف در گلو | هیچ چیز |
| ناشتا بودن | لازم است | لازم است |
| زمان بیدار شدن و ریکاوری | کوتاهتر؛ کمی در اتاق ریکاوری | بیشتر؛ تا خروج کامل دارو |
| همراه داشتن | لازم است | لازم است |
| رانندگی | تا ۲۴ ساعت ممنوع | تا ۲۴ ساعت ممنوع |
| مناسب چه کسی است | بیشتر بیماران بزرگسال همکار | اضطراب شدید، رفلکس گلوی قوی، تجربهی قبلیِ سخت |
کدام روش برای شما مناسب است؟
اگر تا حالا اکوی مری ندادهاید و اضطراب خاصی هم ندارید، بیحسی موضعی برای بیشتر افراد کافی است — سریعتر تمام میشود و زودتر به خانه برمیگردید. ولی اگر فکر کردن به لوله در گلو برایتان سخت است، یا یک بار تست را نیمهکاره رها کردهاید، لازم نیست خودتان را مجبور کنید؛ روش بیهوشی برای همین موقعیتها هست. این تصمیم در مشاورهی قبل از تست با دکتر خسروی گرفته میشود.
یک نکتهی مشترک در هر دو روش: باید ناشتا باشید، یک همراه داشته باشید و تا ۲۴ ساعت رانندگی نکنید. کلینیک کلیولند تأکید میکند بعد از اکوی مری کسی باید شما را برساند، چون در طول تست داروی آرامبخش گرفتهاید و رانندگی تا ۲۴ ساعت بیخطر نیست.
اگر آرامبخش یا بیهوشی گرفته باشید:
- بعد از تست مدتی در اتاق ریکاوری میمانید تا حالتان کامل جا بیاید.
- تا ۲۴ ساعت رانندگی نکنید؛ برای برگشت به خانه یک همراه لازم است.
بعد از اکو مری ممکن است گلو کمی درد بگیرد؛ این گلودرد معمولاً ظرف ۱ تا ۲ روز خوب میشود.
برای پرسیدن اینکه در وضعیت شما کدام روش مناسبتر است و گرفتن نوبت: ۰۹۹۶۰۰۴۴۵۶۶ · منبع بیحسی، آرامبخش و محدودیت رانندگی: Cleveland Clinic — Echocardiogram.
آیا اکو مری قلب خطرناک است؟
اکوی مری قلب یک تست بسیار ایمن است، به خصوص زمانی که توسط کادر مجرب انجام شود. با این حال، مانند هر روش دیگری، خطرات جزئی وجود دارد:
- گلو درد و ناراحتی: شایعترین عارضه، احساس ناراحتی و گلو درد موقتی است که معمولاً پس از چند ساعت از بین میرود.
- خطر آسپیراسیون: در صورتی که فرد ناشتا نباشد، خطر برگشت غذا و ورود آن به ریه وجود دارد (به همین دلیل ناشتا بودن الزامی است).
- مشکلات تنفسی: به دلیل آرامبخش، در موارد نادر ممکن است تنفس فرد کمی کند شود که تیم پزشکی با نظارت مداوم و تجهیزات اورژانسی، این وضعیت را مدیریت میکنند.
- آسیب مری: بسیار نادر است، اما در افراد با سابقه مشکلات مری، ممکن است پروب آسیب جزئی ایجاد کند.
چه کسانی نباید اکو مری انجام دهند؟
اکو مری تستی کمخطر است، ولی چون لوله از مری عبور میکند، در بعضی بیماریهای مری و معده انجام نمیشود یا با احتیاط بیشتری انجام میشود. اگر هرکدام از موارد جدول زیر را دارید، قبل از تست حتماً به پزشک بگویید.
| معمولاً انجام نمیشود | با احتیاط و بررسی بیشتر |
|---|---|
| تنگی مری | بیماری مهرههای گردن |
| دیورتیکول (کیسهی کوچک) در دیوارهی مری | فتق هیاتال (بیرونزدگی بخشی از معده به سمت سینه) |
| واریس مری | اختلال انعقاد خون |
| تومور مری | سابقهی پرتودرمانی قفسهی سینه |
| سابقهی جراحی مری یا معده | آسیب صورت یا راه هوایی |
| پارگی مری یا معده | — |
| بیماری که نمیتواند در طول تست همکاری کند | — |
جدیترین عارضهی اکو مری، پارگی مری است و آمار آن حدود ۰٫۰۳٪ است، یعنی تقریباً ۳ مورد در هر ۱۰٬۰۰۰ تست.
مراقبت بعد از اکوی مری و بازگشت به زندگی عادی
مراقبت بعد از اکوی مری بسیار حیاتی است، به ویژه به دلیل اثرات باقیمانده آرامبخش، پس نکات زیر را رعایت کنید:
- رانندگی ممنوع: به هیچ وجه تا ۲۴ ساعت پس از تست رانندگی نکنید یا با ماشینآلات سنگین کار نکنید.
- آغاز غذا خوردن: ۱ تا ۲ ساعت پس از تست، زمانی که بیحسی گلو کاملاً از بین رفت، میتوانید با مایعات و غذاهای نرم شروع کنید.
- فعالیتهای روزمره: توصیه میشود تا ۲۴ ساعت پس از تست از تصمیمگیریهای مهم کاری یا مالی خودداری کنید.
در نهایت، اکوی مری قلب یک چکاب مفید برای سلامتی شماست. وضوح بینظیر تصاویر آن به پزشک شما امکان میدهد تا تصمیمی قطعی و دقیق در مورد وضعیت قلب شما بگیرد و در نتیجه، بهترین مسیر درمانی را برای شما انتخاب کند.
اکو مری را به تعویق نیندازید. اگر پزشک برایتان اکو مری نوشته، برای گرفتن نوبت اکوی مری در مطب دکتر آرزو خسروی، متخصص قلب و فلوشیپ اکوکاردیوگرافی، با شمارهی ۰۹۹۶۰۰۴۴۵۶۶ تماس بگیرید.
سوالات متداول
اکو مری درد دارد؟
درد ندارد، ولی ممکن است ناخوشایند باشد. پشت گلو با اسپری بیحسی بیحس میشود و در صورت درخواست، داروی آرامبخش هم داده میشود.
بعد از اکو مری کی میتوانم رانندگی کنم؟
اگر آرامبخش گرفتهاید، تا ۲۴ ساعت رانندگی نکنید و برای برگشت به خانه همراه داشته باشید.
گلودرد بعد از اکو مری طبیعی است؟
بله. گلو ممکن است بعد از تست کمی درد بگیرد و این گلودرد معمولاً ظرف ۱ تا ۲ روز خوب میشود. اگر بیشتر طول کشید یا شدید بود، با پزشک تماس بگیرید.
اکو مری چه فرقی با اکوی معمولی دارد؟
در اکوی معمولی پروب روی سینه حرکت میکند، ولی در اکو مری پروب از راه دهان وارد مری میشود و از پشتِ قلب تصویر میگیرد؛ تصویر آن هم دقیقتر از اکوی معمولی است.
میتوانم اکوی مری را با بیهوشی انجام دهم؟
بله. اکوی مری هم با بیحسی موضعی و آرامبخش انجام میشود و هم با بیهوشی، و انتخاب بین این دو با خودِ شماست. اگر اضطراب زیادی دارید یا رفلکس گلویتان شدید است، روش بیهوشی مناسبتر است. این تصمیم در مشاورهی قبل از تست گرفته میشود.
در روش بیحسی، تست را حس میکنم یا یادم میماند؟
در روش بیحسی موضعی هوشیارید، ولی با داروی آرامبخش آرام و خوابآلود میشوید؛ معمولاً فقط فشار و حالت تهوع خفیفی در گلو حس میکنید و خاطرهی پررنگی از تست نمیماند. اگر میخواهید هیچ چیزی حس نکنید، روش بیهوشی همین کار را میکند.
🫀 ارسال جواب اکوکاردیوگرافی
تصویر یا فایل جواب اکوی خود را آپلود کنید (حداکثر ۵ فایل، هر فایل تا ۱۰ مگابایت)
لطفاً شماره موبایل خود را وارد کنید
کد ۶ رقمی ارسال شده را وارد نمایید
فایل شما با موفقیت ارسال شد. نتیجه بررسی پزشک به زودی از طریق پیامک به شما اطلاعرسانی میشود.
