فشار خون پایین در خانم ها ، که به آن افت فشار خون (Hypotension) نیز گفته میشود، وضعیتی است که در آن سطح فشار خون در بدن پایینتر از حد نرمال قرار میگیرد. در حالی که فشار خون بالا یا پرفشاری خون (Hypertension) یکی از مشکلات شایع سلامت است، فشار خون پایین نیز میتواند منجر به بروز مشکلات مختلفی در سلامتی شود. در این مقاله به بررسی علل، علائم و گزینههای درمانی فشار خون پایین میپردازیم.
علل فشار خون پایین در خانم ها
دلایل مختلفی میتوانند باعث کاهش فشار خون شوند. برخی از علل رایج عبارتاند از:
1- کمآبی بدن:
کمآبی یکی از دلایل اصلی افت فشار خون است. وقتی بدن به دلیل تعریق زیاد، اسهال یا استفراغ مایعات زیادی از دست میدهد، حجم خون کاهش یافته و فشار خون افت میکند.
2- داروها:
برخی داروها مانند دیورتیکها (ادرارآورها)، داروهای آلفابلوکر و بتابلوکر میتوانند موجب کاهش فشار خون شوند. این داروها معمولاً برای درمان فشار خون بالا، نارسایی قلبی یا اختلالات اضطرابی تجویز میشوند.
3- مشکلات قلبی:
بیماریهایی نظیر حمله قلبی، نارسایی قلبی یا ریتم غیرطبیعی قلب میتوانند موجب افت فشار خون شوند.
4- بارداری:
زنان باردار به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون ممکن است افت فشار خون را تجربه کنند.
5- کمبودهای تغذیهای:
کمبود ویتامینهایی مانند B12، اسید فولیک و آهن میتواند به کاهش فشار خون منجر شود.
علائم فشار خون پایین در زنان
علائم فشار خون پایین بسته به شدت آن میتواند متفاوت باشد. برخی از علائم شایع در زنان عبارتاند از:
- سرگیجه یا احساس سبکی سر
- غش یا احساس غش کردن
- خستگی
- حالت تهوع
- تاری دید
- گیجی
- تنفس سریع یا سطحی
- پوست سرد و مرطوب
در برخی موارد، فشار خون پایین ممکن است باعث درد قفسه سینه، تنگی نفس یا ضربان قلب نامنظم نیز شود.
گزینههای درمانی برای فشار خون پایین در بانوان
درمان فشار خون پایین به علت زمینهای آن بستگی دارد. برخی از روشهای درمانی رایج عبارتاند از:
1- افزایش مصرف مایعات:
نوشیدن آب بیشتر میتواند از کمآبی بدن جلوگیری کرده و با افزایش حجم خون، فشار خون را بالا ببرد.
2- تنظیم داروها:
اگر علت افت فشار خون مصرف دارو باشد، پزشک ممکن است دوز آن را تنظیم کرده یا داروی دیگری تجویز کند.
3- تغییرات سبک زندگی:
پرهیز از ایستادن طولانی، استفاده از جورابهای فشاری، و پیروی از رژیم غذایی سالم میتواند به کنترل فشار خون پایین کمک کند.
4- درمان بیماریهای زمینهای:
در صورت وجود بیماری زمینهای مانند بیماری قلبی، پزشک ابتدا آن را درمان میکند تا فشار خون نیز به حالت نرمال بازگردد.
کدام بیماریها میتوانند باعث افت فشار خون شوند؟
برخی شرایط پزشکی که میتوانند منجر به کاهش فشار خون شوند عبارتاند از:
1- بارداری
در دوران بارداری، رگهای خونی به سرعت گشاد میشوند که باعث افت فشار خون میشود. افت فشار خون در ۲۴ هفته اول بارداری شایع است و معمولاً پس از زایمان به حالت طبیعی بازمیگردد.
2- بیماریهای قلب و دریچههای قلب
سکته قلبی، نارسایی قلبی، بیماریهای دریچهای قلب و کندی ضربان قلب (برادیکاردی) میتوانند باعث افت فشار خون شوند.
3- بیماریهای هورمونی (غدد درونریز)
بیماریهایی مانند بیماری آدیسون که غدد تولیدکننده هورمونها را تحت تأثیر قرار میدهند، میتوانند موجب افت فشار خون شوند. افت قند خون (هیپوگلیسمی) و دیابت نیز ممکن است همین تأثیر را داشته باشند.
4- کمآبی بدن
وقتی بدن آب کافی ندارد، حجم خون کاهش مییابد و در نتیجه فشار خون افت میکند. علل کمآبی شامل تب، استفراغ، اسهال شدید، مصرف بیش از حد داروهای ادرارآور و ورزشهای سنگین است.
5- از دست دادن شدید خون
از دست دادن مقدار زیادی خون باعث کاهش حجم خون شده و فشار خون بهشدت افت میکند. دلایل این وضعیت میتواند شامل آسیبهای جدی یا خونریزی داخلی باشد.
6- عفونت شدید (شوک سپتیک)
اگر عفونت وارد جریان خون شود، ممکن است باعث افت خطرناک فشار خون شود که به آن شوک سپتیک گفته میشود. به این نوع عفونت سپتیسمی نیز گفته میشود.
7- واکنش شدید آلرژیک (آنافیلاکسی)
از علائم آنافیلاکسی میتوان به افت ناگهانی و شدید فشار خون اشاره کرد. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است.
8- کمبود مواد مغذی در رژیم غذایی
سطوح پایین ویتامین B12، فولیک اسید و آهن میتوانند از تولید سلولهای قرمز خون جلوگیری کنند. این وضعیت باعث کمخونی میشود که یکی از عوامل افت فشار خون است.
عوامل مؤثر بر تغییرات فشار خون زنان در طول روز
فشار خون در طول شبانهروز تغییر میکند و به عوامل زیر بستگی دارد:
- وضعیت بدن (ایستاده، نشسته یا خوابیده)
- نوع تنفس
- غذا و نوشیدنی مصرفشده
- داروهای مصرفی
- وضعیت جسمانی
- سطح استرس
- زمان روز
آیا فشار خون پایین برای خانم ها خطرناک است؟
در حالی که فشار خون پایین معمولاً به عنوان یک وضعیت خطرناک شناخته نمیشود، اما در صورتی که منجر به غش کردن یا زمین خوردن شود، میتواند مشکلاتی به همراه داشته باشد. همچنین در برخی موارد، فشار خون پایین میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای مانند بیماری قلبی یا آسیب عصبی باشد.
فشار خون پایین خطرناک برای زنان چقدر است؟
سطحی از فشار خون که در زنان بهعنوان خطرناک در نظر گرفته میشود، معمولاً فشار سیستولیک (عدد بالا) کمتر از ۹۰ میلیمتر جیوه یا فشار دیاستولیک (عدد پایین) کمتر از ۶۰ میلیمتر جیوه است. البته شدت و علائم افت فشار خون میتواند در افراد مختلف متفاوت باشد.
مطلب مرتبط: جدول فشار خون نرمال در سنین مختلف
در صورت پایین بودن بیش از حد فشار خون چه باید کرد؟
اگر دچار علائم فشار خون پایین شدهاید، مهم است که سریعاً به پزشک مراجعه کنید. در برخی مواقع، فشار خون پایین میتواند یک وضعیت اورژانسی باشد که نیاز به درمان فوری دارد.
اگر فشار خون شما بهطور مداوم پایین است، باید آن را بهطور منظم کنترل کرده و مقادیر آن را در یک نمودار ثبت کنید. سپس با پزشک درباره علتهای احتمالی و گزینههای درمان مشورت نمایید.
فشار خون طبیعی معمولاً حدود ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه است. اگر فشار خون کمتر از ۹۰/۶۰ میلیمتر جیوه باشد، بهعنوان فشار خون پایین در نظر گرفته میشود. البته، سطح فشار خون میتواند بسته به سن، سطح فعالیت، و وضعیت کلی سلامتی فرد متفاوت باشد.
رژیم غذایی مناسب برای فشار خون پایین
اگرچه رژیم غذایی خاصی برای درمان قطعی فشار خون پایین وجود ندارد، اما داشتن یک رژیم متعادل و سالم میتواند در کنترل آن مؤثر باشد. رژیمی که شامل میوهها(کدام میوه فشار خون را بالا میبرد)، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای بدون چربی باشد، میتواند به حفظ سطح مناسب فشار خون کمک کند.
همچنین محدود کردن مصرف کافئین و الکل ضروری است، چرا که این مواد میتوانند باعث کمآبی بدن و در نتیجه افت فشار خون شوند.
منبع کمکی:
دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و فوق تخصص اکوکاردیوگرافی در تهران