تری گلیسیرید بالای 800 در رده‌ی «بسیار بالا» یا شدید قرار می‌گیرد؛ یعنی خطر التهاب حاد پانکراس بیشتر شده و باید بی‌تعویق با پزشک در میان گذاشته شود. با این حال کلیولند کلینیک می‌گوید این وضعیت در بیشتر موارد یک اورژانس پزشکی نیست. اگر فقط جواب آزمایش را دیده‌اید و علامتی ندارید، در اولین فرصت نوبت بگیرید و درمان را با پزشک شروع کنید.
اما اگر همراه این عدد درد شدید در قسمت بالای شکم، تهوع یا استفراغ دارید، وضع فرق می‌کند و همان روز باید اقدام کنید.
تری گلیسیرید بالای 800 چقدر خطرناک است؟
طبق طبقه‌بندی کلیولند کلینیک و مدلاین‌پلاس، تری گلیسیرید از ۵۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر به بالا «بسیار بالا» حساب می‌شود؛ کلیولند کلینیک به همین سطح هیپرتری‌گلیسیریدمی شدید می‌گوید. عدد 800 کاملاً داخل همین رده است. افرادی که تری گلیسیرید شدید دارند، بیشتر در معرض پانکراتیت حاد قرار می‌گیرند؛ خطر اصلی در این سطح همین است.
جدول زیر سطوح را کنار هم می‌گذارد. همین جدول به شما می‌گوید عددتان کجاست.
| سطح | تری گلیسیرید ناشتا (mg/dL) |
|---|---|
| نرمال | کمتر از 150 |
| مرزی | 150 تا 199 |
| بالا | 200 تا 499 |
| بسیار بالا (شدید) | 500 و بالاتر |
تری گلیسیرید بالا شایع است. کلیولند کلینیک می‌نویسد حدود یک نفر از هر پنج بزرگسال در آمریکا تری گلیسیرید بالای 150 دارد و این رقم در سنین ۶۰ سال و بالاتر به ۴۲٪ می‌رسد. این آمار آمریکاست و درباره‌ی ایران عدد مشابهی در دست ندارم، اما تنها نیستید و مشکل شناخته‌شده و قابل مدیریتی است.
یک نکته درباره‌ی خودِ آزمایش: پزشک ممکن است بخواهد ۱۰ تا ۱۲ ساعت قبل از خون‌گیری ناشتا باشید. اگر آزمایش شما بدون ناشتایی انجام شده، درباره‌ی تکرار آن با پزشک صحبت کنید.
مدلاین‌پلاس هم یادآوری می‌کند که عددهای بالای 150 می‌توانند خطر بیماری قلبی را بالا ببرند. پس حتی اگر عددتان کمتر از 800 باشد، بی‌اهمیت نیست. اگر بیماری قلبی در خانواده دارید یا نگران رگ‌هایتان هستید، مقاله‌ی عوارض تری گلیسیرید بالای 200 تصویر کامل‌تری می‌دهد.
آیا تری گلیسیرید بالای 800 اورژانسی است؟
معمولاً نه. کلیولند کلینیک صریح می‌گوید هیپرتری‌گلیسیریدمی مهم است و درمان می‌خواهد، ولی در بیشتر موارد یک اورژانس پزشکی نیست. اورژانس شدن آن به علائم بستگی دارد: اگر پانکراتیت حاد شروع شده باشد، ماجرا اورژانسی است.
پس دو چیز را از هم جدا کنید:
- رسیدگی بی‌تعویق: عدد شدید است، حالتان خوب است. نوبت بگیرید، آزمایش را در صورت لزوم تکرار کنید و درمان را شروع کنید. معطل نکنید، ولی ترسان هم به اورژانس نروید.
- اقدام همان لحظه: عدد بالا به‌اضافه‌ی علائم پانکراتیت. این‌جا باید به اورژانس مراجعه کنید.
اگر علامت اورژانسی ندارید، کارهای لازم ساده است:
- جواب آزمایش را همراه فهرست داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید برای پزشک ببرید.
- از همین امروز الکل و نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های شیرین را کنار بگذارید.
- اگر آزمایش ناشتا نبوده، تکرار آن را با پزشک هماهنگ کنید.
- علائم هشدار بخش بعد را به یاد داشته باشید و اگر پیدا شد، نوبت را کنار بگذارید و اقدام کنید.
علائم تری گلیسیرید بالای 800 چیست؟
کلیولند کلینیک می‌گوید بیشتر مبتلایان هیچ علامتی ندارند. تری گلیسیرید بالا یک خطر خاموش است و معمولاً فقط با آزمایش خون پیدا می‌شود. به همین دلیل نبودن علامت دلیل خوبی برای نادیده‌گرفتن عدد نیست.
در سطوح شدید گاهی برجستگی‌های چربی زیر پوست دیده می‌شود که زانتوما نام دارند. بیشتر دور پلک‌ها ظاهر می‌شوند و گاهی روی زانو، آرنج یا کف دست. اگر چنین برجستگی‌هایی دارید، آن را همراه جواب آزمایش به پزشک نشان دهید.
چه زمانی باید همین امروز مراجعه کنید؟
اگر تری گلیسیرید بالا دارید و این علائم پیدا شد، همین امروز به اورژانس مراجعه کنید:
- درد شدید در قسمت بالای شکم
- تهوع
- استفراغ
مدلاین‌پلاس این‌ها را نشانه‌های رایج پانکراتیت حاد می‌داند و کلیولند کلینیک می‌گوید با علائم پانکراتیت حاد باید فوری تماس اورژانسی گرفت. منتظر نتیجه‌ی آزمایش دوم یا نوبت مطب نمانید.
چرا تری گلیسیرید به بالای 800 می‌رسد؟
معمولاً یک دلیل تنها در کار نیست و چند عامل روی هم جمع می‌شوند. کلیولند کلینیک علت‌ها را در چهار دسته می‌آورد:
مصرف الکل، کربوهیدرات تصفیه‌شده و قند، چربی اشباع و کم‌تحرکی.
دیابت، کم‌کاری تیروئید، مقاومت به انسولین، بیماری کلیه، بیماری کبد، سندرم متابولیک، سندرم نفروتیک و اضافه‌وزن.
کورتیکواستروئیدها، استروژن خوراکی، تاموکسیفن، دیورتیک‌های تیازیدی، بتابلوکرهای غیرانتخابی و آنتی‌سایکوتیک‌های نسل دوم مانند کلوزاپین و اولانزاپین.
بعضی افراد از ابتدا زمینه‌ی ارثی دارند و تری گلیسیریدشان با وجود رعایت رژیم هم بالا می‌ماند.
اگر دارویی مصرف می‌کنید که در فهرست بالاست، خودسرانه آن را قطع نکنید. فقط پزشک تصمیم می‌گیرد که دارو را عوض کند یا نه. ریسک قلبی مرتبط با چربی خون را هم می‌توانید در مقاله‌ی چربی خون 240 بخوانید.
درمان تری گلیسیرید بالای 800 چگونه است؟
کلیولند کلینیک درمان را با تغییر سبک زندگی شروع می‌کند و می‌گوید درمان دارویی برای کسانی که تری گلیسیرید شدید دارند اهمیت ویژه دارد. یعنی در این سطح معمولاً دارو هم کنار تغییر سبک زندگی می‌آید. انتخاب دارو و دوز آن با پزشک است و بر اساس شرایط شما، بیماری‌های همراه و داروهای دیگرتان تعیین می‌شود.
| گروه دارویی | مثال |
|---|---|
| فیبرات‌ها | فنوفیبرات |
| امگا ۳ تجویزی | ایکوزاپنت اتیل (icosapent ethyl) |
| استاتین‌ها | نام دارو را پزشک تعیین می‌کند |
دارو جای سبک زندگی را نمی‌گیرد؛ کنارش کار می‌کند. توصیه‌های کلیولند کلینیک این‌هاست:
- الکل را کنار بگذارید.
- از کربوهیدرات تصفیه‌شده و قند دوری کنید.
- بیشتر غذای دریایی بخورید، به‌ویژه ماهی‌ای که امگا ۳ دارد.
- بیشتر ورزش کنید.
- برای کاهش وزن اضافه، کالری دریافتی را پایین بیاورید.
- چربی اشباع و ترانس را با چربی‌های سالم‌تر جایگزین کنید.
بخشی از درمان، پیدا کردن و درمان علت زمینه‌ای است. اگر دیابت یا کم‌کاری تیروئید پشت این عدد باشد، کنترل همان بیماری هم به پایین آمدن تری گلیسیرید کمک می‌کند. اگر علت یک دارو باشد، پزشک ممکن است آن را بازبینی کند. به همین دلیل بدون معاینه و بررسی سوابق، نمی‌شود یک نسخه‌ی یکسان برای همه نوشت.
هیچ‌کدام از این‌ها در یک روز نتیجه نمی‌دهند و درمان تری گلیسیرید با پیگیری ادامه پیدا می‌کند. نمی‌شود برای نتیجه‌ی قطعی قول داد، اما با همکاری شما و پزشک می‌شود خطر را پایین آورد.
اگر عدد بین 400 و 800 یا بالای 1000 باشد چه؟
عدد بین 400 تا 499 در رده‌ی «بالا» و از 500 به بعد در رده‌ی «بسیار بالا» است. مسیر بررسی و درمان هر دو نزدیک به هم است، فقط فوریت و شدت فرق می‌کند. برای عددهای حدود 400 این مقاله را ببینید: داروی تری گلیسیرید بالای 400.
اگر عدد بالای 1000 باشد، کلیولند کلینیک سندرم شیلومیکرونمی خانوادگی (FCS) را مطرح می‌کند؛ اختلالی ژنتیکی که در آن تری گلیسیرید بیشتر از 1000 mg/dL می‌شود. در این حالت پزشک ممکن است بررسی بیشتری لازم بداند. عدد بالای 1000 به معنای ابتلا به FCS نیست، فقط یعنی این احتمال را باید با پزشک بررسی کرد.
تری گلیسیرید بالا در خانم‌ها چه فرقی دارد؟
کلیولند کلینیک می‌گوید خانم‌ها عوامل خطر اضافه دارند: یائسگی و بارداری، به‌ویژه سه‌ماهه‌ی سوم. استروژن خوراکی هم از داروهایی است که می‌تواند تری گلیسیرید را بالا ببرد. اگر قرص‌های هورمونی مصرف می‌کنید، موقع ویزیت حتماً بگویید.
برای خانم‌ها زمان‌هایی هست که باید مراقب‌تر بود: بعد از یائسگی، در طول بارداری و هر وقت پزشک قرص هورمونی تجویز می‌کند. در این دوره‌ها آزمایش چربی خون را عقب نیندازید و عدد را با پزشکی در میان بگذارید که تصویر کامل شما را می‌بیند.
بعضی خانم‌ها معاینه‌ی قلب و اکو را به تعویق می‌اندازند چون با پزشک مرد راحت نیستند. در مطب ما ویزیت، نوار قلب و اکو هر سه در همین مطب و توسط خودِ دکتر انجام می‌شود و لازم نیست برای اکو به مرکز دیگری بروید. اگر چربی خون بالا، نگرانی برای قلب را هم برایتان ایجاد کرده، می‌توانید از نوبت اکوی تخصصی قلب استفاده کنید. درباره‌ی نشانه‌های خطر رگ‌ها هم مقاله‌ی ایسکمی قلبی را بخوانید.
سوالات متداول
تری گلیسیرید بالای 800 چند روز طول می‌کشد پایین بیاید؟
زمان مشخصی نمی‌شود گفت، چون به علت بالا رفتن، دارو و پیگیری شما بستگی دارد. پزشک بعد از شروع درمان آزمایش را تکرار می‌کند تا ببیند عدد چگونه پایین می‌آید. مهم این است که درمان را زود شروع کنید و بدون نظر پزشک قطع نکنید.
با تری گلیسیرید 800 می‌توانم ورزش کنم؟
ورزش بیشتر جزو توصیه‌های درمان است، ولی شدتش را باید با پزشک هماهنگ کنید، مخصوصاً اگر بیماری قلبی یا دیابت دارید. اگر موقع فعالیت درد شکم یا سینه، تهوع یا استفراغ دارید، ورزش را قطع و مراجعه کنید.
آیا تری گلیسیرید بالای 800 باعث سکته می‌شود؟
خطری که کلیولند کلینیک در سطح شدید روی آن تأکید می‌کند، افزایش خطر پانکراتیت حاد است. مدلاین‌پلاس هم می‌گوید عددهای بالای 150 می‌توانند خطر بیماری قلبی را بالا ببرند. پس نباید آن را نادیده گرفت، ولی عدد بالا به‌تنهایی به معنای قطعی بودن سکته نیست.
آزمایش را ناشتا نبودم، عدد واقعی است؟
پزشک ممکن است بخواهد ۱۰ تا ۱۲ ساعت قبل از خون‌گیری ناشتا باشید. اگر ناشتا نبوده‌اید، درباره‌ی تکرار آزمایش با پزشک صحبت کنید. تا نتیجه‌ی تازه نیامده، همین عدد را به پزشک نشان دهید.
تری گلیسیرید بالای 800 در بارداری خطرناک است؟
بارداری، به‌ویژه سه‌ماهه‌ی سوم، از عوامل خطر بالا رفتن تری گلیسیرید است. اگر باردار هستید و عددتان بالای 800 شده، حتماً زود با پزشک مشورت کنید. انتخاب درمان در بارداری با پزشک است و بدون نظر او دارویی شروع نکنید.
منابع
جواب آزمایش را نگه ندارید. اگر تری گلیسیرید شما بالای 800 است و علامت اورژانسی ندارید، در اولین فرصت نوبت بگیرید. برای نوبت با 0996 004 4566 تماس بگیرید. اگر درد شدید در بالای شکم، تهوع یا استفراغ دارید، تماس نگیرید و مستقیم به اورژانس بروید.
