وقتی صحبت از بیماری های قلبی و گرفتگی رگ ها می شود، بسیاری از ما تصویری از افراد مسن یا پدربزرگ ها و مادربزرگ ها در ذهنمان نقش می بندد. اما واقعیت تلخ این است که سن گرفتگی عروق قلب در دهه های اخیر به شدت کاهش یافته است. امروزه پزشکان با بیمارانی در دهه ۲۰ یا ۳۰ زندگی مواجه می شوند که دچار گرفتگی شدید عروق کرونر شده اند.
اگر شما هم نگران سلامت قلب خود یا عزیزانتان هستید و می خواهید بدانید از چه سنی باید مراقب این بیماری باشید، این مقاله کامل ترین راهنمایی است که نیاز دارید. ما در اینجا بررسی می کنیم که این فرآیند از چه زمانی در بدن شروع می شود و چه عواملی باعث می شود که قلب یک فرد جوان مانند یک فرد مسن عمل کند.
گرفتگی عروق قلب از چه سنی شروع می شود؟
بسیاری از مردم تصور می کنند گرفتگی عروق (تصلب شرایین یا آترواسکلروز) در سنین بالا اتفاق می افتد، اما تحقیقات علمی نشان می دهد که این فرآیند بسیار زودتر از آن چیزی که فکر می کنیم آغاز می شود.
طبق گزارش منابع معتبر پزشکی مانند Mayo Clinic:
“Atherosclerosis is a slow, progressive disease that may begin as early as childhood. Fatty streaks in the arteries can appear in children as young as 10 years old.”
(تصلب شرایین یک بیماری کند و پیشرونده است که ممکن است از همان دوران کودکی آغاز شود. رگه های چربی در شریان ها می تواند در کودکان ۱۰ ساله نیز ظاهر شود.)
این بدان معناست که سن گرفتگی عروق قلب در واقع از دوران نوجوانی کلید می خورد، اما ده ها سال طول می کشد تا این رسوبات چربی به حدی برسند که جریان خون را مختل کرده و علائم بالینی ایجاد کنند.
چرا سن گرفتگی عروق قلب کاهش یافته است؟
در گذشته، حملات قلبی معمولا در مردان بالای ۵۰ سال و زنان بالای ۶۰ سال دیده می شد. اما امروزه واژه گرفتگی رگ های قلب در جوانی به یک اصطلاح رایج در پزشکی تبدیل شده است. دلایل اصلی این تغییر ناگهانی در سن ابتلا عبارتند از:
۱. سبک زندگی نشسته و بی تحرکی
ساعت های طولانی پشت میز نشستن، استفاده بیش از حد از خودرو و کاهش فعالیت های بدنی باعث شده است که بدن نتواند چربی ها و قندهای اضافی را بسوزاند. این مواد اضافی به راحتی در دیواره رگ ها رسوب می کنند.
۲. رژیم غذایی حاوی چربی های ترانس و قند
غذاهای فست فودی، نوشابه های گازدار و روغن های صنعتی، فرآیند التهاب در رگ ها را تسریع می کنند. التهاب، مهم ترین کاتالیزور برای چسبیدن کلسترول به دیواره عروق است.
۳. استرس مزمن در سنین پایین
استرس های شغلی و تحصیلی در دنیای امروز باعث ترشح مداوم کورتیزول و آدرنالین می شود. این هورمون ها فشار خون را بالا برده و به دیواره داخلی رگ ها (اندوتلیوم) آسیب می زنند، که خود زمینه ساز شروع گرفتگی است.
۴. مصرف دخانیات و ویپ و الکل
سیگار و حتی سیگارهای الکترونیکی (ویپ) دشمن شماره یک عروق هستند. مواد شیمیایی موجود در آن ها باعث ضخیم شدن خون و آسیب مستقیم به رگ ها می شود، که سن گرفتگی عروق قلب را به شدت پایین می آورد.
علائم گرفتگی رگ های قلب در سنین مختلف
بسیاری از افراد تا زمانی که دچار حمله قلبی نشوند، متوجه گرفتگی رگ های خود نمی شوند. اما بدن معمولا هشدارهایی می دهد که نباید نادیده گرفته شوند:
- درد یا سنگینی در قفسه سینه (آنژین): احساس فشار که ممکن است به بازوها، گردن یا فک گسترش یابد.
- تنگی نفس: به خصوص هنگام فعالیت های بدنی ساده که قبلا به راحتی انجام می دادید.
- خستگی مفرط: احساس ضعف مداوم که با استراحت برطرف نمی شود.
- تپش قلب غیر عادی: احساس ضربان های نامنظم یا کوبشی در قفسه سینه.
تفاوت سن گرفتگی عروق در مردان و زنان
جنسیت نقش مهمی در زمان شروع و شدت بیماری های قلبی دارد.
سن گرفتگی عروق در مردان:
به طور کلی مردان در سنین پایین تری نسبت به زنان دچار گرفتگی عروق می شوند. خطر جدی برای مردان معمولا از سن ۴۵ سالگی به بعد به شدت افزایش می یابد.
سن گرفتگی عروق در زنان:
هورمون استروژن تا پیش از دوران یائسگی نقش محافظتی برای رگ ها دارد. به همین دلیل سن گرفتگی عروق قلب در زنان معمولا بالاتر است. اما پس از یائسگی و کاهش سطح استروژن، خطر ابتلا در زنان به سرعت بالا رفته و با مردان برابری می کند.
عوامل خطر که سن قلب شما را بالا می برند
گاهی اوقات سن شناسنامه ای شما ۴۰ سال است، اما سن عروق شما مانند یک فرد ۷۰ ساله است. عواملی که باعث پیری زودرس رگ های شما می شوند عبارتند از:
- _فشار خون بالا: فشار مداوم به دیواره رگ ها باعث ایجاد خراش های میکروسکوپی می شود که محل تجمع چربی هاست.
- _دیابت: قند خون بالا دیواره عروق را تخریب می کند. افراد دیابتی معمولا در سنین پایین تری دچار مشکلات قلبی می شوند.
- _کلسترول بالا (LDL): کلسترول بد همان ماده ای است که بدنه اصلی پلاک های داخل رگ را تشکیل می دهد.
- _ژنتیک: اگر در خانواده نزدیک شما (پدر، مادر، برادر یا خواهر) سابقه سکته قلبی در سنین زیر ۵۰ سال وجود دارد، شما در معرض خطر بالاتری هستید.
چگونه سن گرفتگی عروق قلب را به تاخیر بیندازیم؟
خبر خوب این است که گرفتگی عروق تا حد زیادی قابل پیشگیری و حتی در مراحل اولیه قابل برگشت است. راهکارهای طلایی عبارتند از:
_ورزش هوازی منظم: حداقل ۱۵۰ دقیقه پیاده روی سریع در هفته می تواند خاصیت ارتجاعی رگ ها را حفظ کند.
_مصرف اسیدهای چرب امگا ۳: ماهی، گردو و بذر کتان به کاهش التهاب عروق کمک می کنند.
_کنترل وزن: کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن اضافی می تواند فشار روی قلب را به شدت کم کند.
_خواب کافی و با کیفیت: کم خوابی باعث اختلال در بازسازی سلول های قلبی و افزایش فشار خون می شود.
برای گرفتگی رگهای قلب چی خوبه؟
بهترین درمان برای گرفتگی رگ های قلب رعایت غذایی است تا ازگرفتگی بیشتر رگ ها جلوگیری شود. اما اگر رگ ها در مرحله ای باشند که خون رسانی دچار اختلال شود و خطر سکته قلبی وجود داشته باشد، بهترین درمان مداخله از طریق استنت گذاری و آنژیوپلاستی است.
چکاپ قلب را از چه سنی شروع کنیم؟
متخصصان قلب توصیه می کنند که حتی اگر هیچ علامتی ندارید، از سن ۲۰ سالگی به صورت دوره ای موارد زیر را چک کنید:
- فشار خون: حداقل هر دو سال یکبار.
- سطح کلسترول و قند خون: هر ۴ تا ۶ سال یکبار (اگر عوامل خطر دارید، فواصل باید کمتر باشد).
- شاخص توده بدنی (BMI): برای اطمینان از قرار داشتن در محدوده وزن سالم.
پس از سن ۴۰ سالگی، این آزمایش ها باید با دقت بیشتری و در فواصل کوتاه تر انجام شوند تا سن گرفتگی عروق قلب تحت کنترل باقی بماند.
کلام پایانی
سن گرفتگی عروق قلب دیگر عددی ثابت نیست که فقط مربوط به دوران پیری باشد. انتخاب های امروز شما در رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی و مدیریت استرس، تعیین می کند که قلب شما تا چند سالگی بدون مشکل برایتان بتپد. گرفتگی عروق یک روند خاموش است؛ منتظر علائم شدید نمانید و از همین امروز با اصلاح سبک زندگی، از قلب خود محافظت کنید.
