متوهگزال یا قرص متورال عمدتاً یک داروی فشار خون تجویزی است که پزشکان برای درمان مشکلات قلبی از جمله فشار خون بالا، حمله و نارسایی قلبی تجویز می کنند. رایج ترین نوع این دارو، متوپرولول سوکسینات است که افراد می توانند آن را با نام تجاری توپرول XL خریداری کنند.
متوپرولول می تواند متوپرولول تارتارات نیز باشد که دارای نام تجاری لوپرسور است. قرص متورال یکی از داروهای درمان فشار خون بالا است اغلب سبب بروز عوارض جانبی می شود به همین دلیل برخی افراد تمایل به مصرف جایگزین های آن را دارند.
جایگزین قرص متورال چیست؟
بیماران معمولاً به سه دلیل دنبال جایگزین میگردند: عوارضی مثل خستگی و سردی دست و پا، پایین آمدن بیش از حد ضربان قلب، یا نبود دارو در داروخانه. جایگزین مناسب کاملاً به دلیل تجویز بستگی دارد؛ داروی مناسب برای کسی که بهخاطر نارسایی قلبی متورال میخورد با داروی مناسب کسی که فقط فشار خون بالا دارد یکی نیست. جدول زیر گزینههای رایج در ایران را نشان میدهد.
| گزینه | چه زمانی مطرح میشود | نکته |
|---|---|---|
| متوهگزال | وقتی متورال در داروخانه موجود نیست | جایگزین واقعی نیست؛ همان دارو با برند دیگر است |
| بیزوپرولول | خستگی زیاد یا نیاز به دوز یکباره در روز | انتخابیتر روی قلب عمل میکند |
| کارودیلول | نارسایی قلبی یا فشار خون کنترلنشده | افت فشار وضعیتی بیشتری ایجاد میکند |
| آتنولول | فشار خون ساده و بدون بیماری زمینهای پیچیده | در اختلال کلیوی نیاز به تنظیم دوز دارد |
| داروهای غیر بتابلاکر | وقتی بتابلاکر اصلاً تحمل نمیشود | تصمیمی کاملاً تخصصی و وابسته به علت اصلی تجویز |
هرگز خودسرانه دارو را عوض نکنید
هیچکدام از این داروها معادل یکبهیک متورال نیستند و دوزشان با یک ضریب ساده تبدیل نمیشود. تعویض بدون بررسی ضربان، فشار و عملکرد قلب میتواند باعث بالا رفتن ناگهانی فشار یا تشدید علائم قلبی شود. اگر عوارض دارو آزارتان میدهد، راه درست معاینه و تنظیم دوز است، نه تعویض خودسرانه.
تفاوت متورال و متوهگزال
متوهگزال به عنوان داروی مشابه یا جایگزین جدید متورال برای تپش قلب و فشار خون بالا می باشد. قرص متوهگزال تارتارات (یک داروی مشتق شده از متوپرولول) به عنوان یکی از اجزای سازنده داروی متوهگزال در کشور های آلمان، لیتوانی و ویتنام گزارش شده است.
یعنی وقتی پزشک برای شما متوپرولول مینویسد و داروخانه متورال یا متوهگزال تحویل میدهد، مادهی مؤثر دارو تغییری نکرده است. تنها چیزی که واقعاً اهمیت دارد و باید روی جعبه چک کنید، دو مورد است: نوع نمک دارو (تارتارات یا سوکسینات) و عدد میلیگرم روی قرص.
| نامی که میشنوید | این نام چیست؟ | توضیح کوتاه |
|---|---|---|
| متوپرولول | نام ژنریک | همان چیزی که در نسخهی پزشک نوشته میشود |
| متورال | نام تجاری ایرانی | رایجترین نامی که بیماران به کار میبرند |
| متوهگزال | نام تجاری وارداتی | همان متوپرولول با برند خارجی؛ منظور از «متوپرولول خارجی» معمولاً همین است |
| بتالوک | نام تجاری خارجی | معمولاً به شکل طولانیرهش (سوکسینات) عرضه میشود |
جدول را روی موبایل میتوانید به چپ و راست بکشید.
تفاوت متوپرولول تارتارات و متوپرولول سوکسینات
این تنها تفاوت واقعی و مهم بین انواع این داروست و بسیاری از بیماران آن را با تفاوت برندها اشتباه میگیرند. تارتارات سریع آزاد میشود و اثرش کوتاهتر است؛ سوکسینات آهسته آزاد میشود و پوشش ۲۴ ساعته میدهد. به همین دلیل نمیتوان این دو را سرِخود جای هم مصرف کرد، حتی اگر عدد میلیگرم روی جعبه مشابه به نظر برسد.
| ویژگی | تارتارات (رهش فوری) | سوکسینات (طولانیرهش) |
|---|---|---|
| دفعات مصرف | معمولاً دو بار در روز | معمولاً یک بار در روز |
| دوزهای رایج | ۵۰ و ۱۰۰ میلیگرم | ۲۳/۷۵ و ۴۷/۵ و ۹۵ میلیگرم |
| نوسان اثر در طول روز | بیشتر؛ ممکن است بین دو نوبت افت کند | یکنواختتر |
| نصف کردن قرص | در صورت داشتن خط شکن و با نظر پزشک | فقط از روی خط شکن؛ خرد کردن یا جویدن ممنوع |
عوارض دارو را خودتان تحمل نکنید
خستگی مداوم، ضربان پایین، سردی دست و پا یا افت انرژی نشانهی این است که دوز یا نوع دارو باید بازبینی شود. دکتر آرزو خسروی، متخصص قلب و عروق، با بررسی نوار قلب و اکو مشخص میکند که مشکل از داروست یا از خودِ بیماری.
بهترین زمان مصرف قرص متورال: صبح یا شب؟
پاسخ کوتاه این است که مهمترین عامل، ثابت بودن ساعت مصرف است نه صبح یا شب بودن آن. بدن شما به سطح یکنواختی از دارو در خون نیاز دارد و جابهجا شدن ساعت مصرف بین روزهای مختلف، بیشتر از انتخاب صبح یا شب باعث نوسان فشار و ضربان میشود. با این حال، نوع قرصی که در دست دارید تعیین میکند برنامهی شما چگونه باشد.
| نوع قرص | دفعات در شبانهروز | زمان پیشنهادی |
|---|---|---|
| طولانیرهش (۲۳/۷۵ و ۴۷/۵ و ۹۵) | یک بار | صبح، همراه یا بلافاصله بعد از صبحانه |
| معمولی (۵۰ و ۱۰۰) | معمولاً دو بار | با فاصلهی حدود ۱۲ ساعت، مثلاً ۸ صبح و ۸ شب |
در چه شرایطی شب بهتر از صبح است؟
- اگر بعد از مصرف دچار گیجی، سرگیجه یا خوابآلودگی میشوید، جابهجایی نوبت به شب معمولاً این عوارض را قابل تحملتر میکند.
- اگر فشار خون شما بیشتر در ساعات پایانی شب یا هنگام صبح بالا میرود، پزشک ممکن است نوبت مصرف را به شب منتقل کند.
- اگر ضربان قلب شما در طول روز پایین میافتد و احساس بیحالی دارید، زمان مصرف یکی از موضوعاتی است که در ویزیت بررسی میشود.
اگر یک نوبت را فراموش کردم چه کنم؟
اگر تازه متوجه شدهاید و تا نوبت بعدی فاصلهی قابل توجهی مانده، همان نوبت را مصرف کنید. اما اگر به نوبت بعدی نزدیک شدهاید، نوبت فراموششده را رها کنید و برنامهی همیشگی را ادامه دهید. در هیچ شرایطی دو نوبت را با هم مصرف نکنید.
این نکته را جدی بگیرید
تغییر ساعت مصرف را خودسرانه و یکشبه انجام ندهید، مخصوصاً اگر همزمان داروی فشار خون دیگری هم مصرف میکنید. جابهجا کردن نوبت بدون هماهنگی میتواند باعث افت شدید فشار یا برعکس، بازگشت تپش قلب شود. اگر ساعت فعلی برایتان مناسب نیست، این موضوع را در ویزیت مطرح کنید تا برنامهی مصرف بر اساس الگوی فشار و ضربان خودتان تنظیم شود.
عوارض قرص متورال
متوهگزال می تواند سبب ایجاد عوارض جانبی شود که شدت آن ها بسته به فرد بسیار متغییر است. عوارض جانبی رایج شامل موارد زیر می شوند:
- گیجی
- خستگی
- یبوست
- اسهال
- تنگی نفس
- سرفه کردن یا خس خس سینه
- راش های پوستی
- اختشاش موقتی شعور
- تاری دید
- از دست دادن حافظه کوتاه مدت
- کاهش میل جنسی
بیشتر بدانید: سرکه انگور فشار را بالا میبرد یا پایین
خطرات شدید مصرف متورال
بسیاری از این عوارض موقتی بوده و می توانند نسبتا خفیف باشند. عوارض جانبی شدید تر نیز با اینکه شیوع کمتری دارند اما می توانند در هنگام مصرف قرص متورال بروز دهند. از جمله این عوارض می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- واکنش حساسیتی که می تواند سبب خارش گلو و تورم صورت، گلو یا دست ها شود.
- سردی دست یا پا که می تواند به صورت بی حسی بروز دهد.
- ضربان قلب بسیار آهسته یا پایین
- نبض ضعیف
- خستگی شدیدی که می تواند با گذشت زمان بدتر شود
- مشکل در تمرکز کردن
- علائم افسردگی همانند احساس غمگینی مداوم یا عود کننده
عددهای ۴۷/۵ و ۲۳/۷۵ روی قرص یعنی چه؟
این عددهای عجیب باعث میشوند خیلیها فکر کنند داروی اشتباهی گرفتهاند. علت ساده است: در شکل سوکسینات، بخشی از وزن قرص مربوط به نمک سوکسینات است، بنابراین برای رساندن مقدار مؤثر معادل ۵۰ میلیگرم، عدد روی قرص ۴۷/۵ نوشته میشود. به همین ترتیب ۲۳/۷۵ تقریباً معادل ۲۵ و ۹۵ تقریباً معادل ۱۰۰ است. پس اگر پزشک گفته «نصف قرص ۹۵» و شما قرص ۴۷/۵ در دست دارید، در واقع همان مقدار را دریافت میکنید — اما این را حتماً باید پزشک تأیید کند، نه داروخانه و نه خودتان.
هشدار دربارهی نصف کردن قرص
قرصهای طولانیرهش یک پوشش مخصوص دارند که دارو را آهسته آزاد میکند. اگر این قرص را بجوید، بکوبید یا با چاقو تکهتکه کنید، تمام دارو یکباره آزاد میشود و ممکن است ضربان قلب و فشار خون بهشدت افت کند. فقط قرصهایی که خط شکن دارند و آن هم دقیقاً از روی خط، قابل نصف کردن هستند.
آیا قرص متورال چاق کننده است؟
محققان در گزارشی جدید گفتند داروهای فشار خون که به عنوان بلاکرها شناخته می شوند، با کاهش قدرت بدن در سوزاندن کالری و چربی، می توانند به اپیدمی چاقی کمک کنند.
افزایش وزن یک عارضه جانبی شناخته شده در مسدود کننده های بتا است، به ویژه برای افراد مسن تر.بنابراین قرص متورال و متوهگزال نیز باعث چاقی می شوند. لازم به ذکر است که این دو دارو به نسبت دیگر داروهای فشار خون کمتر موجب چاقی می شوند.
افرادی که عوارض جانبی جدی متوپرولول را تجربه می کنند باید فورا با پزشک خود تماس گیرند. در صورتی که علائم تهدید کننده زندگی احساس شده یا فرد هوشیاری خود را از دست دهد، او به مراقبت پزشکی اورژانسی نیاز دارد.
عوارض دارو را خودتان تحمل نکنید
خستگی مداوم، ضربان پایین، سردی دست و پا یا افت انرژی نشانهی این است که دوز یا نوع دارو باید بازبینی شود. دکتر آرزو خسروی، متخصص قلب و عروق، با بررسی نوار قلب و اکو مشخص میکند که مشکل از داروست یا از خودِ بیماری.
