اگر پزشک شما برای بررسی دقیق وضعیت قلب، انجام اکوکاردیوگرافی یا همان اکوی قلب را تجویز کرده است، احتمالا این سوال در ذهن شما شکل گرفته است: ایا مشکل قلبی با اکو مشخص می شود؟ پاسخ کوتاه و قاطع به این سوال بله است. اکوی قلب یکی از قدرتمندترین، ایمن ترین و پرکاربردترین ابزارها در پزشکی امروز برای تشخیص طیف وسیعی از بیماری های قلبی است. این روش به پزشک اجازه می دهد تا عملکرد قلب شما را با جزئیات کامل ببیند.
در این مقاله، به طور جامع به این سوال پاسخ می دهیم که اکوی قلب چه بیماری هایی را مشخص می کند و چه اطلاعات مهمی را در اختیار پزشک قرار می دهد.
آیا اکو می تواند گرفتگی عروق قلب را نشان دهد؟
پاسخ کوتاه و سریع این است: به طور مستقیم خیر، اما به طور غیرمستقیم بله
در ادامه به توضیح کامل این موضوع میپردازم:
اکوی قلب در حالت استراحت، با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از ساختار و عملکرد قلب شما ایجاد میکند. این آزمایش موارد زیر را به خوبی نشان میدهد:
-اندازه و شکل قلب: آیا قلب بزرگ شده یا شکل غیرطبیعی دارد.
-قدرت پمپاژ: عملکرد کلی قلب در پمپاژ خون به بدن (معروف به Ejection Fraction)
-دریچههای قلب: عملکرد باز و بسته شدن دریچهها
-حرکت دیوارههای قلب: چگونگی انقباض و حرکت عضلات قلب
پس چگونه به طور غیرمستقیم کمک میکند؟
اگر یک گرفتگی شدید در یکی از عروق کرونر وجود داشته باشد یا قبلاً باعث سکته قلبی شده باشد، خونرسانی به بخشی از عضله قلب مختل میشود. در نتیجه، آن بخش از عضله ضعیف شده یا از کار میافتد. اکوکاردیوگرام این حرکت ضعیف یا غیرطبیعی دیواره قلب را تشخیص میدهد. وقتی متخصص قلب میبیند که یک قسمت خاص از دیواره قلب به درستی حرکت نمیکند، این یک سرنخ قوی است که رگ تغذیهکننده آن ناحیه دچار گرفتگی شدید است.
استرس اکو (اکوی همراه با ورزش)
این روش، ابزار بسیار دقیقتری برای تشخیص غیرمستقیم گرفتگی عروق است. بسیاری از گرفتگیها در حالت استراحت مشکلی ایجاد نمیکنند و تنها زمانی که قلب تحت فشار (مانند ورزش) قرار میگیرد و به خون بیشتری نیاز دارد، علائم خود را نشان میدهند.
روند کار به این صورت است:
-یک اکوکاردیوگرام در حالت استراحت از شما گرفته میشود.
-سپس شما روی تردمیل راه میروید یا به شما دارویی تزریق میشود تا ضربان قلب شما بالا برود (شبیهسازی ورزش).
-بلافاصله پس از رسیدن به اوج فعالیت، یک اکوی دیگر گرفته میشود.
متخصص قلب تصاویر قبل و بعد از ورزش را مقایسه میکند. اگر بخشی از دیواره قلب در حالت استراحت حرکت طبیعی داشته باشد، اما در حین استرس دچار اختلال حرکت شود، این نشانه بسیار قوی از وجود گرفتگی قابل توجه در رگ خونرسان به آن ناحیه است.
چه مشکلاتی با اکو قلب قابل تشخیص است؟
اکوکاردیوگرافی به پزشک امکان می دهد تا ساختار و عملکرد قلب را به دقت ارزیابی کند. این ازمایش می تواند بیماری های قلبی زیر را مشخص کند:
-مشکلات دریچه های قلب
یکی از کاربردهای اصلی اکو، ارزیابی بیماری دریچه قلب است. اکو به پزشک نشان می دهد که ایا دریچه های قلب شما به درستی باز و بسته می شوند یا خیر. این ازمایش می تواند دو مشکل اصلی را در دریچه ها مشخص کند:
-تنگی دریچه (استنوزیس)
زمانی که دریچه به اندازه کافی باز نمی شود و جریان خون را محدود می کند.
-نارسایی دریچه (رگورژیتاسیون)
زمانی که دریچه به طور کامل بسته نمی شود و خون به سمت عقب نشت می کند. این ازمایش به پزشک کمک می کند تا شدت مشکل را تعیین کند و بهترین روش درمانی را انتخاب نماید.
-نارسایی قلبی و قدرت پمپاژ قلب
با استفاده از اکو، پزشک می تواند قدرت پمپاژ قلب شما را اندازه گیری کند. این معیار که با نام کسر جهشی (Ejection Fraction) شناخته می شود، نشان می دهد که در هر ضربان، چه درصدی از خون از قلب خارج می شود. این اطلاعات برای تشخیص نارسایی قلبی حیاتی است. اکو به پزشک کمک می کند تا بفهمد ایا ماهیچه قلب شما ضعیف شده است و ایا قلب شما قادر به پمپاژ کافی خون برای تامین نیازهای بدن هست یا خیر.
-سوراخ های قلبی و بیماری های مادرزادی
اکوکاردیوگرافی می تواند بیماری های مادرزادی قلب را که فرد با ان ها متولد می شود، تشخیص دهد. این شامل سوراخ هایی در دیواره بین حفره های قلب یا اتصالات غیر عادی رگ های خونی است. این ازمایش به خصوص در کودکان و نوزادان برای شناسایی مشکلات احتمالی قلبی بسیار ارزشمند است.
-بزرگ شدن قلب یا ضخیم شدن دیواره ها
اکو می تواند اندازه حفره های قلب و ضخامت دیواره های ماهیچه قلب را نشان دهد. بزرگ شدن یا ضخیم شدن قلب می تواند نشان دهنده بیماری هایی مانند کاردیومیوپاتی یا فشار خون بالا باشد. با مشاهده این تغییرات، پزشک می تواند علت اصلی را شناسایی و درمان را اغاز کند.
تفاوت اکو قلب با نوار قلب (ECG)
بسیاری از مردم نوار قلب یا اکو؟ را به عنوان دو روش جایگزین برای هم می شناسند، در حالی که این دو ازمایش مکمل یکدیگر هستند و هر کدام اطلاعات متفاوتی را ارائه می دهند.
۱-نوار قلب (ECG یا EKG):
این ازمایش فعالیت الکتریکی قلب را اندازه گیری می کند. به پزشک در تشخیص مشکلات ریتم قلب (اریتمی) یا علائم حمله قلبی کمک می کند. نوار قلب ساختار قلب را نشان نمی دهد.
۲-اکو قلب:
مرکز اکوی قلب تخصصی در شمال تهران با امواج صوتی برای تولید تصاویر استفاده می کند. به پزشک اطلاعات کاملی در مورد ساختار قلب، حرکت دریچه ها و جریان خون می دهد. اکو می تواند قدرت پمپاژ و سلامت کلی ماهیچه قلب را نشان دهد. به عبارت ساده تر، نوار قلب به پزشک می گوید که قلب چگونه از نظر الکتریکی کار می کند، در حالی که اکو به او نشان می دهد که قلب از نظر فیزیکی چگونه به نظر می رسد و چگونه حرکت می کند.
انواع اکو قلب: فراتر از یک سونوگرافی ساده
در حالی که رایج ترین نوع اکو همان سونوگرافی از روی قفسه سینه است، بسته به نیاز پزشک ممکن است انواع دیگری از این ازمایش تجویز شود:
-اکو از روی قفسه سینه
این نوع از اکو، که به ان سونوگرافی قلب نیز می گویند، رایج ترین نوع است و برای اکثر بیماران استفاده می شود. هیچ امادگی خاصی لازم ندارد و به سرعت انجام می شود.
-اکو مری
اگر پزشک نیاز به تصاویر واضح تری از قلب داشته باشد، ممکن است اکو مری را تجویز کند. در این روش، یک پروب کوچک از طریق گلو وارد مری می شود. از انجا که مری درست در پشت قلب قرار دارد، تصاویر بسیار دقیق تری از دریچه ها و حفره های قلبی به دست می اید.
-اکو استرس
این ازمایش برای ارزیابی عملکرد قلب در هنگام استرس استفاده می شود. بیمار در حالی که روی تردمیل راه می رود یا از طریق دارو ضربان قلبش افزایش می یابد، اکو می شود. این روش به پزشک کمک می کند تا جریان خون به ماهیچه قلب را در شرایط فشار بررسی کند و مشکلات احتمالی عروق کرونر را شناسایی کند.
امادگی برای اکو قلب: چه کاری باید انجام دهید؟
برای یک اکوی قلب معمولی که از روی قفسه سینه انجام می شود، هیچ امادگی خاصی لازم نیست. می توانید طبق معمول غذا بخورید و داروهای خود را مصرف کنید. برای اکو استرس، ممکن است از شما خواسته شود که چند ساعت قبل از ازمایش غذا نخورید یا نوشیدنی های حاوی کافئین (مانند قهوه) مصرف نکنید تا نتایج دقیق تری به دست اید.
نتیجه گیری
در پاسخ به سوال اصلی، بله، اکوکاردیوگرافی یک ابزار بسیار موثر برای مشخص کردن مشکلات قلبی است. این ازمایش با ارائه تصاویر دقیق از ساختار و عملکرد قلب، اطلاعات حیاتی را در اختیار پزشک قرار می دهد که برای تشخیص صحیح و انتخاب بهترین روش درمانی ضروری است. با این حال، همیشه به یاد داشته باشید که اکو تنها یکی از ابزارهای تشخیصی است و تنها پزشک متخصص قلب می تواند با ترکیب نتایج اکو، نوار قلب، معاینات بالینی و سابقه پزشکی شما، به یک تشخیص نهایی و دقیق دست یابد.
