در حال حاضر بیشترین قرصی که در ایران به عنوان جایگزین وارفارین تجویز می شود، قرص ریواروکسابان است. بعضی از بیماران به دلیل عوارض و تداخل های زیادی که قرص وارفارین دارد به دنبال جایگزین مناسبی برای آن هستند. وارفارین یکی از معروفترین داروهای ضد انعقاد خون است و در درمان ترومبوز عروقی شدید مصرف میشود.
پاسخ کوتاه: جایگزین وارفارین چیست؟
جایگزینهای امروزی وارفارین، گروهی از قرصهای ضدانعقاد جدید هستند که به آنها ضدانعقادهای خوراکی مستقیم گفته میشود. شناختهشدهترین آنها در ایران ریواروکسابان و آپیکساباناند. مزیت اصلیشان این است که نیاز به آزمایش دورهای انعقاد ندارند و محدودیت غذایی سختگیرانهی وارفارین را هم ندارند.
اما یک نکتهی مهم: این داروها برای همهی بیماران جایگزین وارفارین نیستند. در چند وضعیت مشخص — که پایینتر توضیح دادهایم — وارفارین همچنان تنها گزینهی ایمن است و تعویض آن میتواند خطرناک باشد.
قرص ریواروکسابان جایگزین وارفارین
وارفارین علاوه بر فواید، دارای عوارضی نیز است. مصرف دارو باید تحت نظر پزشک متخصص قلب و عروق باشد و در صورت مصرف وارفارین همراه با داروهای دیگر ملزم به رعایت برخی نکات در رژیم غذایی است. جایگزینهای دیگری که امروز بهجای وارفارین وجود دارد همانند این دارو علاوه بر داشتن فایده، عوارضی نیز در پیدارند.ریواروکسابان
جایگزین های وارفارین
امروزه داروهایی هستند که بهعنوان جایگزین برای وارفارین مصرف میشود. این دارو معمولاً بهصورت قرص و آمپولهای زیر جلدی هستند. در جدول زیر نام داروهای جایگزین وارفارین نشان دادهشده است.
| نام دارو | شکل دارویی | نامهای تجاری در ایران |
|---|---|---|
| ریواروکسابان | قرص | کلاتوور، زالربان، آکسابین |
| آپیکسابان | قرص | لپیکسا و برندهای مشابه |
| دابیگاتران | کپسول | در ایران کمتر در دسترس است |
| انوکساپارین | آمپول زیرجلدی | برای دورههای کوتاه و بارداری |
این داروها همانند وارفارین، مانع انعقاد خون هستند؛ اما نحوه عملکرد این داروها متفاوت است. بهطوری که در مراحل مختلف روند انعقاد خون تأثیر میگذارند. ازاینرو این تمایز باعث سهولت در مصرف دارو شده است.ریواروکسابان
-مزایای قرص ریواروکسابان
داروهای جدید در مقایسه با وارفارین دارای مزایا بیشتری هستند. عملکرد آنها بهمحض مصرف نسبت به وارفارین سریعتر بوده و تأثیر دارو با قطع مصرف آن به پایان میرسد. همچنین برای تعیین سطح رقیقی خون نیازی به آزمایشهای بسیار نیست. این داروها با مصرف داروهای دیگر تداخل ندارد و نیز تأثیری در رژیم غذایی فرد نمیگذارد.
-نقاط ضعف قرص ریواروکسابان جایگزین وارفارین
داروهای جدید جایگزین وارفارین دارای کاستیهایی هستند. بهعنوان نمونه این داروها فقط با عنوان تجاری موجود بوده و بسیار گرانقیمت هستند. ازاینرو ممکن است شرکت بیمه از تقبل هزینه آن سر باز زند. در مواردی نیز ممکن است در صورت تائید بیمه هزینه آن بهصورت کلی و یا قسمتی از آن تقبل میشود.ریواروکسابان
برای داروهای جدید تاکنون هیچ پادزهری وجود ندارد و اثر طولانیمدت آن بر بیمار هنوز مشخص نیست.
⚠️ چه کسانی نباید وارفارین را با داروهای جدید عوض کنند؟
در این موارد، داروهای جدید جایگزین بیخطری برای وارفارین نیستند و تعویض خودسرانه میتواند به لخته و سکته منجر شود:
- افرادی که دریچهی مکانیکی قلب دارند. در تعویض دریچه با دریچهی فلزی، تنها داروی تأییدشده وارفارین است. داروهای جدید در این بیماران خطر لخته روی دریچه را افزایش میدهند.
- تنگی متوسط تا شدید دریچهی میترال، بهویژه وقتی زمینهی روماتیسمی دارد.
- نارسایی پیشرفتهی کلیه. چون این داروها عمدتاً از کلیه دفع میشوند، در نارسایی شدید کلیه یا بیماران دیالیزی معمولاً وارفارین انتخاب میشود.
- بارداری و شیردهی. در این دوره هیچکدام از این دو گروه مناسب نیستند و پزشک از داروی تزریقی استفاده میکند.
- بیماری شدید کبدی یا اختلالات انعقادی زمینهای.
هرگز به دلیل کمیابی، قیمت یا توصیهی اطرافیان، داروی ضدانعقاد خود را عوض نکنید. حتی تعویض بین دو داروی جدید هم باید با فاصلهگذاری زمانی درست انجام شود.
آیا جایگزین گیاهی یا طب سنتی برای وارفارین وجود دارد؟
پاسخ روشن است: خیر. هیچ گیاه، دمنوش یا مکمل غذایی نمیتواند جای داروی ضدانعقاد را بگیرد. وارفارین برای جلوگیری از تشکیل لختهای تجویز میشود که میتواند به سکتهی مغزی یا آمبولی ریه منجر شود؛ اثر ضدانعقادی گیاهان نه قابل اندازهگیری است و نه قابل کنترل.
خطر پنهان مکملهای گیاهی
بعضی از همین مکملها با وارفارین تداخل دارند و میتوانند خون را بیش از حد رقیق کنند یا برعکس اثر دارو را از بین ببرند. زنجبیل، سیر با دوز بالا، جینکو، زردچوبهی مکمل و عصارهی علف چای از شناختهشدهترین موارد هستند. اگر مکملی مصرف میکنید، حتماً به پزشکتان بگویید — حتی اگر آن را «طبیعی» و بیضرر میدانید.
پیشگیری از ترومبوز عروقی شدید
ترومبوز عروقی شدید به انعقاد خون در رگها اطلاق میگردد و معمولاً در رگهای پا است. خون از طریق سیاهرگهایی به قلب بازمیگردد. جریان خون درون سیاهرگها کندتر از سرخرگها است و این به دلیل عدم فشار از ناحیه قلب است. درزمانی که بدن تحرک نداشته باشد، این جریان حتی کندتر نیز میگردد. زمانی که سرعت جریان خون داخل رگها کم شود خطر انعقاد خون افزایش مییابد. این مسئله درون رگهای خونی بزرگتر که خون بیشتری در آنها جریان دارد شدیدتر است.
ترومبوز عروقی شدید در افراد کمتحرک که ممکن است به دلیل عمل جراحی، تصادف و پیری دارای فعالیت کمتری باشند بیشتر شایع است. این دسته از افراد در معرض بیشتر خطر ترومبوز عروقی شدید هستند.
وارفارین و داروهای جایگزین آنکه توسط پزشک بهمنظور پیشگیری یا درمان ترومبوز عروقی شدید تجویز میگردد، باید بهصورت منظم و طبق دستور پزشک مصرف شود. درصورتیکه ترومبوز عروقی درمان نگردد، لخته خونی بزرگتر شده و درون رگها به حرکت درمیآید و ممکن است از طریق جریان خون وارد قلب شود. سپس ازآنجا وارد رگهای باریکتر که به سمت ریه میرود شده و باعث مسدود شدن جریان خون میگردد. به این حالت که منجر به مرگ فرد میشود آمبولیسم ریوی گویند.
توصیه
همانطور که گفته شد داروهای جایگزین وارفارین وجود دارد که برای پیشگیری و درمان ترومبوز عروقی تجویز میشود؛ اما در مورد داروهای جدید باید نکات زیر را به خاطر داشت:
- داروهای جایگزین وارفارین علاوه بر مزایا دارای عوارض نیز هستند.
- داروهای جایگزین وارفارین فقط توسط پزشک و فقط برای افرادی که مورد تشخیص پزشک، تجویز میگردد.
- ازآنجاکه ممکن است شرکت بیمه هزینه این داروها را تقبل نکند ممکن است خرید این داروها بهصورت آزاد باشد.
- روند کامل پیشگیری و درمان ترومبوز عروقی بسیار مهم و حائز اهمیت است.
آیا شما کاندید تعویض وارفارین هستید؟
تصمیم دربارهی تعویض داروی ضدانعقاد به وضعیت دریچههای قلب، عملکرد کلیه و علت اصلی تجویز بستگی دارد. اکوی تخصصی قلب دقیقاً همان بررسیای است که وضعیت دریچهها را روشن میکند. برای بررسی، با مطب دکتر آرزو خسروی، فلوشیپ اکوکاردیوگرافی، تماس بگیرید.
دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و فلوشیپ اکوکاردیوگرافی در تهران
