متخصص قلب در تهران

خطرات و عوارض آنژیوگرافی در بارداری

آنژیوگرافی تکنیکى است که در آن از اشعه ایکس استفاده مى شود. از این رو آنژیوگرافی در بارداری همواره برای خانم های باردار سوال و شبهه ایجاد می کند.

در این تکنیک رنگی به بطن هاى قلب شما یا شریان هایی که به قلب شما منتهی می شود (شریان های کرونر) تزریق می شود.

سپس پزشکان می توانند جریان خون و فشار خون را در بطن های قلب اندازه گیرى کنند و انسداد شریان های کرونر را مورد بررسى قرار دهند.

پزشکان سپس کاتتریزاسیون قلبی را انجام می دهند.

در کاتتریزاسیون قلبی، یک لوله نازک و باریک (به نام کاتتر) را در یک شریان پا که به قلب مى رسد، قرار می دهند.

به محض این که کاتتر در محل خود در قلب جاى گرفت، رنگ از طریق کاتتر به قلب تزریق مى شود.

این رنگ به پزشکان کمک مى کند تا عملکرد بطن هاى قلبى و شریان های کرونر را بررسى کنند.

حرکت رنگ از طریق قلب و عروق کرونر شما به عنوان آنژیوگرام ثبت می شود و در یک مانیتور تلویزیونی قابل مشاهده خواهد بود.

علائم مشکلات قلبى در باردارى

کاردیومیوپاتی

یکی دیگر از مشکلات این است که علائم و نشانه های بیماری های قلبی و باردارى/ پس از زایمان بسیار مشابه هستند.

زنان در هر دو حالت مى توانند موارد زیر را تجربه کنند:

  • خستگی مفرط
  • تورم خفیف
  • تنگى نفس
  • درد قفسه سینه
  • تپش قلب
  • سر گیجه

مشکلات قلبی بدون علائم قبلی

کاردیومیوپاتی محیطی ممکن است در در دوران بارداری بدون هیچ هشدارى به وجود آید.

گفته مى شود که این موضوع ممکن است به خاطر تغییرات هورمونى به وجود آید، اما هنوز هم به صورت علمى ثابت نشده است.

شرایط تشخیص داده نشده ى موجود قلبى ممکن است در دوران بارداری نیز بروز پیدا کنند، که در این حالت زنان را تحت استرس هاى خفیف قلبی عروقی قرار می دهد.

بر اساس گفته هاى حامد، بسیارى از بیماران این علائم را در دوران باردارى خیلى بى ضرر و معمولى فرض مى کنند.

آنژیوگرافی در بارداری

علائم رایج حملات قلبی

این علائم عبارت است از: درد قفسه سینه، فشار قفسه سینه و احساس ناراحتی، احساس سبکی، سر گیجه، تنگی نفس، احساس کلى ناخوشایندى یا خستگى به نحوه اى نامعلوم.

همه ى این علائم را زنان باردار نیز دارند!

شما ممکن است گاهی نیز علائم قلبی خفیفی را تجربه کنید که باید آنها را بدانید.

عوارض آنژیوگرافی در دوران باردارى

یک زن باردار و زنی که باردار نیست، هر دو نسبت به تشعشعات حساس هستند.

خطرات تصویربرداری تشخیصی برای یک زن باردار و برای تمامى زنانى که در سن بارورى هستند، یکسان است.

زنانى که در سن باروری برای انجام اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT)، پزشکی هسته ای، آنژیوگرافی و دیگر آزمایشات مربوط به اشعه ایکس به پزشک مراجعه می کنند، باید به پزشک و دکتر متخصص آنزیوگرافی وضعیت باردارى خود را اطلاع دهند.

وضعیت باردارى ممکن است نوع آزمایش را تغییر دهد، و یا حتى ممکن است پزشک از شما بخواهد در صورتى که به باردارى خود شک دارید اول یک تست باردارى انجام دهید و بعد راجع به انجام آزمایش اشعه ایکس تصمیم گیرى مى کند.

در صورت قرار گرفتن در معرض اشعه یونیزه شده براى تمامى افراد، به خصوص زنان باردار، دونوع خطر اصلى وجود دارد که عبارت است از:

  • خطرات کوتاه مدت

نمونه هایی از آسیب های کوتاه مدت (یا مقطعى) شامل سوختگی پوست و یا ریزش مو در قسمت هایی از بدن است که در معرض دوز بسیار زیادی از اشعه ایکس قرار گرفته اند.

آسیب های کوتاه مدت معمولا نتیجه ى روش هاى خیلی طولانی پیچیده CT و یا اقدامات فلوئوروسکوپی مداخله ای که بر روی بیماران مبتلا به بیماری های جدی انجام می شود، است.

یک آستانه دوز براى پرتوها وجود دارد که باید براى جلوگیرى از بروز آسیب هاى کوتاه مدت، از آن تجاوز نشود.

در حالت عادی در تصویربرداری تشخیصی این اتفاقات رخ نمی دهد.

  • خطرات بلند مدت

به خطرات بلند مدت، خطرات تصادفى نیز گفته مى شود.

احتمال خیلى کمى براى ابتلا به سرطان و یا آسیب هاى ژنتیکى به دلیل قرار گرفتن در معرض اشعه یونیزه پزشکى، وجود دارد.

تصور این که اشعه هاى یونیزه شده تا چه میزان خطرناک هستند بسیار دشوار است، چرا که این تشعشعات بسیار ریز هستند.

این گونه ریسک ها و خطرات، یک در میلیون اتفاق مى افتد.

درست مانند این که بخواهید فرض کنید جایزه اول لاتارى را با چه احتمالى ممکن است برنده شوید!

و یا احتمال این که با کشیدن پنج نخ سیگار ممکن است سرطان ریه بگیرید و یا احتمال این که در مسیر برگشت به منزل ممکن است طى یک تصادف ماشینى از بین بروید!

درک این مسئله که به وجود آمدن خطرات کوتاه و بلند مدت  برای هر فردی که در معرض اشعه قرار مى گیرد، متفاوت است بسیار حائز اهمیت است.

همه ى ما به دلیل خصوصیت هاى متفاوت ژنتیکى و ارثى، نسبت به اشعه هاى درمانى حساسیت هاى متفاوتى داریم.

در بیشتر موارد نمى توانیم میزان حساسیت هاى ژن هاى شخصى خود را نسبت به اشعه پرتو داده شده اندازه گیرى کنیم.

آنژیوگرافی به دو روش انجام می شود: آنژیوگرافی از طریق دست و آنژیوگرافی از طریق پا.

اگر مایلید از مزایا و خطرات هر کدام از روش ها آگاه شوید، مطلب زیر را مطالعه نمایید:

عوارض آنژیوگرافی از طریق دست و پا

البته لازم به ذکر است که دانش ما در رابطه با احتمالات بالقوه خطر ابتلا به سرطان به دلیل قرار گرفتن در معرض تابش اشعه هاى درمانى پزشکى مانند سى تى و پزشکى هسته اى، همگى مبتنى بر اطلاعات جمع آورى شده از بازماندگان بمباران اتمى ژاپن در سال ١٩۴۵ در مراحل پایانى جنگ جهانى دوم است، همچنین برخى از اطلاعات نیز مبتنى بر بررسى افرادى است که در معرض دوزهاى بالاى اشعه ناشی از فلوروسکوپی قرار گرفته اند، است.

با استفاده از این داده ها و اطلاعات، حد میانى با کمترین سطح خطر تخمین زده شده است تا بتوان از این اشعه ها براى آزمایش هاى پزشکى استفاده کرد.

اما با این حال این فقط یک تخمین است!

در واقع هیچ مطالعه ى علمى و گسترده اى صورت نگرفته است که طى آن مشخص شود افرادى که آزمایشات سى تى اسکن انجام داده اند، حتما در معرض خطر ابتلا به سرطان هستند.

آنژیوگرافی رگ قلب

تاثیرات آنژیوگرافی در بارداری بر جنین

درک این نکته بسیار مهم است که تقریباً همه آزمایشات تصویربرداری، جنین را در معرض تابش مقدار کمى اشعه قرار مى دهد که خیلى هم دلیلى براى نگرانى نیست.

با این حال بهتر است در صورت امکان از انجام تست ها و روش هایی که به طور مستقیم رحم یا شکم زنانى که باردار هستند و یا توانایى باردارى دارند را در معرض تابش اشعه قرار می دهند، اجتناب شود.

به این دلیل که تصویر بردارى یک کار پزشکى است، مزایاى انجام آزمایش به نسبت خطرات آن براى مادر و جنین باید مورد بررسى قرار بگیرد.

لطفا توجه داشته باشید که این نکات در مورد پرتودرمانی سرطان کاربرد ندارد.

پرتوی استفاده شده برای معالجه سرطان شامل تابش هایى است که هزاران بار بیشتر از دزى است که در آزمایشات تشخیصی استفاده می شود.

به طور کلی، خطرى که اشعه یونیزه کننده (از جمله اشعه X ، پزشکی هسته ای CT و آنژیوگرافی) جنین متولد نشده را تهدید مى کند به موارد زیر بستگى دارد:

  • بخشی از بدن مادر که قرار است در معرض اشعه قرار گیرد
  • مرحله بارداری
  • دوز تابش دریافت شده است

اگر باردار هستید و قرار است از هر نوع تصویربرداری پزشکی استفاده کنید، باید به پزشک، متخصص و یا بیمارستان محل آزمایش این موضوع را اطلاع دهید.

قابل درک است که اکثر زنانی که هنگام بارداری در معرض تابش پرتوهاى پزشکی قرار گرفته اند یا بعد از قرار گرفتن در معرض اشعه فهمیده اند که باردار هستند، نگران این موضوع مى شوند که آیا این آزمایشات روی جنین آنها تأثیر گذاشته است یا خیر.

مراحل آنژیوگرافی

اگر کلا درمورد قرار گرفتن در معرض تابش پرتوهاى پزشکی نگران هستید، حتما با پزشک خود در مورد موضوعات ذکر شده در زیر صحبت کنید:

ریسک هاى کوتاه مدت

از آن جا که جنین به طور مداوم در حال رشد و بزرگ شدن است، خطرات کوتاه مدت (یا خطرات مقطعى) برای جنین (جنین از مرحله اولیه لقاح تا اخر هشت هفتگى) در مقایسه با جنین بزرگتر، کودک، و یا بزرگسال متفاوت است.

این موارد مى تواند شامل مرگ، کند شدن رشد طبیعی، رشد غیر طبیعی (ایجاد ناهنجاری) و عدم رشد ذهنی یا عاطفی باشد.

کمیسیون بین المللی حفاظت از رادیولوژی (ICRP) اظهار داشته است که انتظار نمی رود خطرات مقطعى مانند موارد ذکر شده در جنین یا جنینی که در معرض اشعه کمتر از ١٠٠ میلی گرم قرار گرفته باشد، رخ دهد.

ریسک هاى طولانى مدت

به ریسک هاى طولانى مدت، خطرات تصادفی نیز گفته می شود.

همان طور که در بالا توضیح داده شد، در حال حاضر فقط برآورد خطرات احتمالی امکان پذیر است.

این ها ریسک هاى نظرى در مورد ابتلا به سرطان در مدتی پس از تولد (به عنوان کودک یا بزرگسال) است و خطرات بیمارى های ارثی در فرزندان افرادى که به عنوان جنین در معرض اشعه قرار گرفته اند، رخ داده است.

اطلاعات علمی موجود در مورد تأثیر مقادیر اندکی از تشعشع بر روی تخمک بارور شده قبل از کاشت در رحم (به عبارت دیگر، در طی چند ساعت تا چند روز پس از لقاح) و در ٣ تا ۴ هفته اول پس از لقاح، بسیار محدود است.

برای اکثر زنانى که در معرض پرتودرمانی تشخیصی قرار مى گیرند، در ٣ تا ۴ هفته اول پس از لقاح، درست در دوره اى که بارداری هنوز تشخیص داده نشده است، ریسک هاى ابتلا به سرطان در دوران کودکی بسیار ناچیز خواهد بود (و احتمالا درصد ابتلا به سرطلان در این دوره خیلى کمتر از دوره اى است که باردارى به طور کامل تشخیص داده شده است).

سوالات درباره آنژیوگرافى و حاملگی

ایمنی آنژیوگرافی در بارداری چیست؟

شاید شنیده باشید که آنژیوگرافی در دوران بارداری می تواند به کودک شما آسیب برساند.

این حرف می تواند درست باشد، اما در بعضی موارد عدم دریافت اشعه ایکس می تواند آسیب جدى ترى به شما برساند.

به یاد داشته باشید که فقط یک مادر سالم مى تواند یک کودک سالم داشته باشد.

آیا همه اشعه هاى ایکس براى دوران بارداری ایمن هستند؟

همه اشعه هاى ایکس یکسان نیستند، اما اکثر آنها رحم و جنین را تحت تاثیر قرار مى دهند.

در استفاده از اشعه ایکس براى دندان ها، به جز دندان ها هیچ بخش دیگرى از بدن در معرض تابش اشعه ایکس قرار نمی گیرد.

آزمایش هاى اشعه ایکس که بر روی بازوها، پاها یا قفسه سینه انجام مى شوند، اندام تولید مثل شما را در معرض پرتوی مستقیم قرار نمی دهد.

با این حال، در آزمایشات اشعه ایکس که بخش هایى از بدن که پیچ و تاب بیشترى دارند (مانند شکم، معده، لگن، کمر و کلیه) را مورد بررسى قرار مى دهند، احتمال بیشتری وجود دارد که رحم در معرض تابش اشعه ایکس قرار بگیرد.

در صورت نیاز به انجام آزمایشات آنژیوگرافی، این که به پزشک معالج خود اطلاع دهید که باردار هستید از اهمیت ویژه اى برخوردار است.

احتمال این که کودک من دچار عوارض جانبی منفى شود، چه قدر است؟

طبق مطالعات صورت گرفته در کالج رادیولوژی آمریکا، هیچ اشعه ایکس تشخیصی وجود ندارد که دوزى داشته باشد که به تنهایى باعث ایجاد عوارض جانبی منفى در تخمک لقاح شده و یا جنین در حال رشد داشته باشد.

برخی روش های تشخیصی رایج شامل سى تى اسکن دندانپزشکی، قفسه سینه، سر و شکم و آنژیوگرافی هستند.

اگر قبل از آگاهی از بارداری آنژیوگرافی انجام شود، خطرناک است؟

اگر زنی تحت آزمایش رادیولوژی یا پزشکی هسته ای قرار بگیرد و سپس متوجه شود که باردار است، مهم است که این زن با پزشک خود در مورد خطرات تئورى و نظرى این مساله صحبت کند.

این امر از نگرانی های بی مورد یا تصمیم براى خاتمه دادن به باردارى به دلیل ترس از ناقص شدن جنین به خاطر قرار گرفتن در معرض تشعشع یونیزه، جلوگیرى مى کند.

کاملا قابل قبول است که زنان در مورد هرگونه نگرانی هاى خود با پزشک معالج خود صحبت کنند.

اطلاعات ارائه داده شده در این نشریه برای اکثریت قریب به اتفاق زنان مورد اعتماد است.

همچنین این اطلاعات به گونه ای طراحی شده است که می تواند در تصمیماتى که بیمار و دکتر مى گیرند، اثر بخش واقع شود.

دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و فوق تخصص اکوکاردیوگرافی

برای پرسش از دکتر بر روی مشاوره پزشکی کلیک کنید.

جهت آسایش و حفظ سلامتی شما بیماران عزیز از اول فروردین ماه، سیستم ویزیت آنلاین در این سایت فعال شده است. شما می توانید به جای پرسش از دکتر و یا مراجعه حضوری، به صورت تلفنی با پزشک متخصص صحبت کنید. برای این کار روی ویزیت تلفنی کلیک کنید

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
پرسش از دکتر