متخصص قلب و عروق

هر آنچه باید از فیبریلاسیون دهلیزی بدانید

فیبریلاسیون دهلیزی
فیبریلاسیون دهلیزی در واقع ضربان قلب سریع و نامرتبی است که ریسک سکته کردن، نارسایی قلبی و مشکلات مرتبط با قلب را در افراد افزایش می دهد.

در فیبریلاسیون دهلیزی دو اتاقک بالایی قلب (دهلیز) به شکلی نامتقارن و بدون ترتیب و ریتم خاصی ضربان دارند و  هماهنگی بین دو اتاقک بالا با دو اتاقک پایین قلب (بطن های قلبی) با اخلال مواجه است. از جمله علائم و نشانه های فیبریلاسیون دهلیزی می توان به تپش قلب، تنگی نفس و احساس ضعف اشاره کرد.

دوره هایی کوتاه و بلند از مشکل فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است پدیدار شده و از بین برود و یا حتی ممکن است که مشکل فیبریلاسیون دهلیزی شما ناگهان ظاهر شود و از بین نرود که در این شرایط نیاز به اقدامات پزشکی و درمانی خواهد بود.

با این که فیبریلاسیون دهلیزی به تنهایی یک مشکل مرگ بار و خطرناک نیست، اما یک بیماری با شرایط خاص است که  گاهی اوقات به درمان اورژانسی و خیلی سریع نیاز دارد.

این مشکل قلبی می تواند منجر به بروز مشکلات و عوارض جانبی دیگری در بدن بیمار شود. فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است منجر به شکل گیری لخته های خون در قلب شود و همین لخته های خونی همراه با جریان خون وارد ارگان های دیگر بدن شوند. در نتیجه خطر مسدود شدن گردش خون در نواحی مختلف بدن ( بیماری ایسکمی) فرد را تهدید خواهد کرد.

از جمله درمان های موجود و پیش رو برای مشکل فیبریلاسیون دهلیزی می توان به داروهای خاص و همچنین دیگر اقدامات درمانی جهت تغییر سیستم الکتریکی قلب اشاره داشت. در این مقاله پیرامون همین موارد بحث خواهیم کرد.

علائم فیبریلاسیون دهلیزی

برخی افراد که به این مشکل قلبی مبتلا هستند هیچ علائم خاصی را تجربه نمی کنند و حتی خبری از آن ندارند. در نهایت ممکن است مشکل فیبریلاسیون دهلیزی آنها در آزمایش های پزشکی مختلف برای پزشکان معالج مشخص شود. اما با این حال ممکن است برخی افراد مبتلا به این مشکل قلبی علائم و نشانه های خاصی را تجربه کنند. از جمله این علائم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تپش قلب ، که در واقع همان ضربان قلب تند، نا آرام و نامرتب است. 
  • احساس ضعف بدنی
  • توانایی کم و ضعیف شده برای نرمش و ورزش
  • خستگی
  • حس سبک بودن سر
  • سرگیجه
  • گیجی و منگی
  • تنگی نفس
  • درد قفسه سینه
فیبریلاسیون دهلیزی چگونه است
علایم فیبریلاسیون دهلیزی

مشکل فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است بین موارد زیر متغیر باشد:

  • گاه به گاه: در این صورت به آن فیبریلاسیون دهلیزی پاروکسیسمال (paroxysmal) می گویند. ممکن است علائمی داشته باشید که ظاهر شده و ناپدید شوند، بین چند دقیقه تا چند ساعت به طول بیانجامند و ناگهان به خودی خود از بین بروند.
  • مداوم: در این نوع از فیبریلاسیون دهلیزی ریتم قلبی شما به حالت نرمال و اولیه بر نمی گردد. اگر شما جز کسانی باشید که نوع مداوم از این بیماری را تجربه می کنند، به درمان های خاصی نظیر شوک الکتریکی یا داروهای خاص نیاز دارید تا ریتم اولیه و نرمال را به قلب خود برگردانید.
  • مداوم و طولانی مدت: این نوع از فیبریلاسیون دهلیزی ادامه دار است و بیش از ۱۲ ماه به طول می انجامد.
  • دائمی: در این نوع از بیماری، ریتم غیر نرمال قلب قابل برگشت نیست. مشکل فیبریلاسیون شما دائمی خواهد بود و گاهی اوقات برای کنترل ضربان قلب به مصرف دارو نیاز خواهید داشت.

علل بروز فیبریلاسیون دهلیزی

مشکل فیبریلاسیون در افراد نامرتب و بدون الگو است که در آن ریتم قلب تند و شدید می شود و زمانی این اتفاق رخ می دهد که دو اتاقک بالایی قلب (آتریا) سیگنال های نامنظم و غیر نرمال الکتریکی را تجربه کنند.

قلب شما از چهار بطن یا اتاقک تشکیل می شود؛ دو اتاقک در بالا با نام آتریا (Atria) و دو اتاقک پایینی (بطن های پایینی). در اتاقک بالا سمت راست قلب (آتریوم راست قلب) گروهی از سلول های خاص با نام سینوس نود (sinus node) وجود دارند. این سلول ها در واقع ضربان ساز های طبیعی قلب شما هستند. سلول های مذکور ریتم هایی را تولید می کنند که معمولا شروع کننده ضربان قلب هستند.

معمولا این ریتم و ضربان ابتدا در بخش آتریا ( دو اتاقک بالای قلب) وارد می شود و سپس از طریق یک لینک ارتباطی بین اتاقک های بالا و پایین قلب با نام آتریوونتریکیولر (AV) به بخش پایینی می رود. وقتی این سیگنال از طریق سلول های سینوس نود از طریق آتریا جابجا می شود، بین آن ها فشردگی به وجود می آید تا خون را به سمت بطن های پایینی خود پمپاژ کنند. زمانی که سیگنال مربوطه از طریق کانال AV به سمت بطن های پایینی جابجا می شود، به بطن های قلب فرمان منقبض شدن را خواهد داد تا خون را به بیرون از خود پمپاژ کنند.

با روش های درمانی فیبریلاسیون دهلیزی آشنا شوید

در مشکل فیبریلاسیون دهلیزی، اتاقک های بالایی قلب شما یا همان آتریا سیگنال های الکتریکی غیر مرتبی را تجربه می کنند. در نتیجه ارتعاش خواهند داشت. راه ارتباطی الکتریکی بین آتریا و بطن های پایینی یا همان AV ضربان های زیادی را به سمت خود تجربه می کند که باید به سمت بطن های پایینی منتقل کند.

بطن های چپ و راست قلب نیز ضربانی تند خواهند داد اما شدت ضربان آن ها به اندازه ناحیه آتریا در قلب نیست چرا که تمامی سیگنال های ریتمی از طریق AV به آن ها منتقل نمی شوند. دلیل آن نیز این است که کانال ارتباطی AV همچون یک خیابان با باند های محدود است و تنها تعداد محدودی از وسایل نقلیه می توانند در هر لحظه از آن عبور کنند.

نتیجه و ماحصل تمامی این اتفاقات ضربان قلب سریع و نامنظم در بدن بیمار خواهد بود. ضربان قلب در فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است بین ۱۰۰ تا ۱۷۵ متغیر باشد. این در حالی است که محدوده نرمال و استاندارد برای ضربان قلب بین ۶۰ تا ۱۰۰ در هر دقیقه است.

عوامل تشدید فیبریلاسیون دهلیزی
جلوگیری از بروز فیبریلاسیون دهلیزی

از جمله علل بروز مشکل فیبریلاسیون در بیماران می توان به موارد زیر اشاره داشت:

مشکلات خاص، صدمه دیدن قلب و یا ساختار غیر نرمال و ارثی قلب از جمله شایع ترین دلایل بروز این مشکل در افراد به شمار می روند. از جمله علل احتمالی برای بروز فیبریلاسیون دهلیزی می توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • فشار خون بالا
  • حمله های قلبی
  • بیماری شریان های قلبی و عروقی
  • دریچه های غیر نرمال قلبی
  • مشکلات قلبی و مادرزادی که با آن ها به دنیا آمده اید
  • یک غده تیروئید پر کار یا عدم تعادل متابولیک بدن
  • قرار گرفتن در معرض محرک های خاص نظیر مواد دارویی، کافئین، تنباکو و الکل
  • سندوم سینوس مشکل دار؛ عدم کارکرد صحیح و نرمال ضربان ساز طبیعی قلب
  • بیماری های مربوط به شش ها
  • عمل های جراحی پیشین بر روی قلب
  • عفونت های شایع و مختلف
  • استرس به وجود آمده در اثر بیماری ذات الریه، عمل جراحی یا دیگر بیماری ها
  • آپنه خواب

با این حال برخی افراد که با مشکل فیبریلاسیون مواجه هستند هیچ مشکل و آسیب قلبی ندارند و این بیماری آن ها مجرد و بی علت تلقی می شود. در فیبریلاسیون مجرد دهلیزی، علت بروز این مشکل معمولا نا مشخص است و عوارض جانبی شدید و خطرناک در این شرایط معمولا نادر هستند.

لرزش دهلیزی (Atrial flutter)

فیبریلاسیون دهلیز مشابه با لرزش دهلیز است، اما ریتم موجود در ناحیه دهلیز قلب مرتب تر است و آن نا به سامانی و هرج و مرج مربوطه را ندارند. این در حالی است که الگوهای ضربان قلب در خود فیبریلاسیون دهلیز معمولا غیر نرمال هستند. گاهی اوقات ممکن است شما در ابتدا مشکل ارزش دهلیزی داشته باشید که پس از گذر زمان تبدیل به فیبریلاسیون آتریال شود و یا بر عکس.

فاکتور های ریسکی و همچنین علل و علائم مربوط به لرزش دهلیز در افراد مشابه با فیبریلاسیون دهلیز هستند. به عنوان مثال سکته های قلبی نیز از جمله عوامل نگرانی در افرادی هستند که مشکل لرزش دهلیزی را تجربه می کنند. همچون بیماری فیبریلاسیون، لرزش دهلیز نیز معمولا در صورتی که به درستی تحت درمان قرار گیرد مرگ بار و خطرناک نیست.

اینفوگرافیک انواع لرزش های دهلیزی
انواع لرزش های دهلیزی

فاکتور های ریسکی فیبریلاسیون دهلیزی

برخی فاکتور های خاص می توانند ریسک بروز مشکل فیبریلاسیون دهلیز را در شما افزایش دهند. از جمله این فاکتور های خطرساز می توان به موارد زیر اشاره کرد:

·         سن: هر چه سن شما افزایش یابد، ریسک بروز این مشکل قلبی در شما بالاتر می رود.

·         بیماری قلبی: هر فردی که یک بیماری قلبی را در خود دارد ، به عنوان مثال مشکلات دریچه ای قلب، بیماری های مادرزادی قلب، نارسایی قلبی و تنگی، بیماری شریان های قلبی و عروقی و یا تاریخچه ای از حملات قلبی و یا عمل های جراحی مربوط به قلب، در معرض خطر ابتلا به این مشکل دهلیزی است.

درباره انواع بیماری های قلبی بیشتر بدانید
  • فشار خون بالا: داشتن فشار خون بالا و غیر نرمال، به خصوص اگر به خوبی با تغییرات سبک زندگی و یا مصرف دارو کنترل نشود می تواند ریسک ابتلا به فیبریلاسیون دهلیز را افزایش دهد.

دیگر شرایط و بیماری های خطرناک و شدید: افرادی که مشکلات و بیماری های خاصی نظیر مشکلات غده تیروئید، آپنه خواب، سندروم های متابولیک، دیابت، بیماری کلیوی شدید و یا مشکلات ریوی دارند نیز در ریسک ابتلا به این مشکل قلب قرار دارند.

  • مصرف الکل: برای برخی از افراد مصرف الکل می تواند تحریک کننده بوده و مقدمه ای بر مشکل فیبریلاسیون دهلیزی باشد. مصرف زیاد از حد الکل نیز ریسک ابتلا شما به این مشکل قلبی را بیشتر از حالت عادی خواهد کرد.
  • چاقی زیاد: افرادی که وزن زیادی نیز در لیست افرادی هستند که احتمال بروز فیبریلاسیون در آن ها بالاست.

تاریخچه خانوادگی: ریسک ابتلا به این مشکل دهلیزی در افرادی که تاریخچه آن را در خانواده خود دارند بیشتر از افراد عادی است.

عوارض جانبی فیبریلاسیون دهلیزی

گاهی اوقات این بیماری می تواند منجر به بروز شرایط ناخواسته و عوارض متعددی شود. از جمله این عوارض جانبی و مشکلات می توان به موارد زیر اشاره داشت:

❇ سکته

در فیبریلاسیون دهلیز ریتم ناهنجار و نا مرتب می تواند منجر به جمع شدن خون در دهلیز قلب شده و منجر به تشکیل لخته های خونی شود. اگر یک لخته خونی به وجود آید، احتمال جدا شدن آن از ناحیه قلب و رفتن آن به سمت مغز وجود دارد. این لخته خونی می تواند جریان خون را در آن ناحیه مسدود کرده و در نهایت منجر به بروز سکته شود.

ریسک بروز سکته در بیماری فیبریلاسیون به سن شما بستگی دارد (هر چه سن شما بالاتر باشد ریسک به وجود آمدن آن نیز بیشتر می شود). همچنین داشتن مشکلات دیگری نظیر فشار خون بالا، دیابت و سابقه نا رسایی قلبی و سکته های قلبی مواردی هستند که ریسک بروز آن را افزایش می دهند. برخی دارو های خاص نظیر رقیق کننده های خون می توانند ریسک بروز سکته را تا حد زیادی کاهش دهند و همچنین به کمک آن ها می توان آسیبی که لخته های خون به ارگان های دیگر بدن وارد می کنند را کاهش داد و یا به کلی از آن اجتناب کرد.

❇ نارسایی قلبی

فیبریلاسیون دهلیزی در قلب، به خصوص در حالتی که مدیریت و درمان نشود، ممکن است منجر به ضعیف شدن قلب بیمار و در نهایت نا رسایی این ارگان مهم بدن شود. در این شرایط قلب بیمار توانایی گردش خون کافی و مورد نیاز بدن شما را نخواهد داشت.

دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و فوق تخصص اکوکاردیوگرافی

برای پرسش از دکتر بر روی مشاوره پزشکی کلیک کنید

یا با شماره ۰۲۱۲۲۸۹۴۰۸۶ در تماس باشید

 

 

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
پرسش از دکتر