متخصص قلب و عروق

فشار خون بالا در بارداری چگونه کنترل و درمان می شود؟

فشار خون بالا در بارداری همیشه خطرناک نیست، اما گاهی اوقات می تواند باعث ایجاد عوارض جدی برای مادر و جنین در حال رشد شود. بر اساس آمار مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها، تعداد زنان مبتلا به فشار خون در ایران در حال افزایش است.

علل فشار خون بالا در بارداری

بر اساس اطلاعات موسسه ملی قلب ریه و خون (NHLBI)، دلایل متعددی برای فشار خون در زمان بارداری وجود دارد. این دلایل عبارت اند از:

  • افزایش وزن یا چاقی
  • بی تحرکی
  • سیگار کشیدن
  • نوشیدن الکل
  • حاملگی اول
  • سابقه خانوادگی فشار خون بالا در زمان بارداری
  • بارداری بیش از یک بچه (دوقلو یا سه قلو…)
  • سن بالای ۴۰ سال در حاملگی

فشار خون بارداری

عوامل خطرساز برای ایحاد فشار خون بالا در زمان بارداری

سبک زندگی ناسالم ممکن است باعث ایجاد فشار خون بالا در بارداری شود. اضافه وزن یا چاقی و بی تحرکی از عوامل خطرساز اصلی ایجاد فشار خون هستند.

احتمال بروز فشار خون  در زنانی که اولین حاملگی خود را تجربه می کنند بیشتر است. خوشبختانه احتمال ایجاد این وضعیت در حاملگی های بعدی این زنان کمتر است.

زنانی که چند  نوزاد همزمان باردار هستند بیشتر در معرض خطر فشار خون هستند زیرا این زنان فشار و استرس بیشتری را نیز متحمل می شوند.

یکی دیگر از عوامل خطر ساز، سن حاملگی است. زنان حامله بالای ۴۰ سال بیش از دیگران در معرض خطر هستند.

بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی جامعه طب باروری، استفاده از فناوری های کمکی برای باردای مانند IVF، می توانند باعث افزایش احتمال ابتلا به فشار خون بالا در بارداری شوند.

انواع بیماری های فشار خونی مرتبط با حاملگی

✅ فشار خون مزمن

گاهی اوقات زنان قبل از حاملگی مبتلا به فشار خون هستند، این ممکن است به عنوان فشار خون بالا مزمن شناخته شود و معمولا با داروهای فشار خون درمان می شود. هم چنین پزشکان افزایش فشار خونی را که در ۲۰ هفته اول بارداری ممکن است رخ دهد، فشار خون مزمن در نظر می گیرند.

✅ فشار خون وابسته به حاملگی

فشار خون وابسته به حاملگی بعد از هفته ۲۰ در بارداری رخ می دهد. این نوع از فشار خون معمولا بعد از زایمان بهبود می یابد و بیشترین عوارضی که در این نوع از فشار خون  مشاهده می شود احساس وضع حمل کاذب است.

✅ فشار خون مزمن همراه با پره اکلامپسی

نوعی دیگر از فشار خون مزمن است که در آن زنان حامله قبل از باردار شدن مبتلا به فشار خون بالا هستند، سپس عوارض دیگری در طول مدت بارداری به آن اضافه می شود (مانند دفع پروتئین از ادرار).

فشار خون بارداری

اندازه گیری فشار خون در زمان بارداری

فشار خون اندازه گرفته شده به صورت یک کسر نوشته می شود: فشار خون سیستولی به روی فشار خون دیاستولی

عدد بالایی نشان دهنده فشار خون سیستولی است، که فشار وارده بر شریان های قلبی هنگام منقبض شدن عضلات قلب برای پمپاژ خون را نشان می دهد. عدد پایینی نشان دهنده فشار خون درون قلب هنگام دوره استراحت قلب است.

فشار خون عادی در دوران باردای یه چه معناست؟

برای تعیین فشار خون عادی در طول دوران بارداری، پزشک میزان فشار خون در اولین ملاقات را به عنوان مقدار پایه ی فشار خون در نظر می گیرد. سپس پزشک فشار خون شما را در ملاقات های بعدی اندازه می گیرد.

فشار خون عادی معمولا در حدود ۱۲۰/۸۰ mmHg است.

 فشار خون بالا در باردای به چه معناست؟

اگر فشار خون بالای ۱۴۰/۹۰ mmHg باشد، یا افزایش فشار خون بیشتر از ۱۵ mmHg، از مقداری که در دوران قبل از بارداری اندازه گرفته شده، باشد به معنای فشار خون  بارداری است.

از ابتدای حاملگی (معمولا از هفته پنچم) تا انتهای سه ماهه دوم حاملگی ممکن است شاهد کاهش فشار خون در فرد حامله باشیم. به این دلیل که هورمون های دوران بارداری می توانند باعث اتساع عروق شوند که این امر موجب کاهش مقاومت عروق در برابر جریان خون می شود.

فشار خون پایین در دوران بارداری به چه معناست؟

برای کاهش فشار خون در طی بارداری تعریف عددی خاصی وجود ندارد اما نشانه های کاهش فشار خون در طی بارداری عبارتند از:

  • سردرد
  • سرگیجه
  • تهوع
  • احساس ضعف
  • پوست سرد

فشار خون

تغییرات فشار خون در دوران بارداری

در دروان بارداری ممکن است فشار خون زن حامله افزایش یا کاهش یابد و و دوباره به سطح عادی در دوران بارداری برگردد. علل این پدیده عبارتند از:

افزایش مقدار خون زن حامله: بر اساس تحقیقات، حجم خون در زنان حامله تا ۴۵ درصد افزایش می یابد. این مقدار خون اضافی باید توسط قلب به تمام بدن پمپ شود.

بطن چپ (قسمتی از قلب که بخش اعظم پمپار خون را انجان می دهد) ضخیم تر و بزرگتر می شود: بزرگ شدگی بطن چپ یک تغییر موقت برای افزایش توان پمپاژ قلب است تا بتواند مقدار خون اضافی را به تمام بدن پمپ کند.

در دوران بارداری کلیه ها مقدار بیشتری هورمون وازوپرسین ترشح می کنند. این هورمون باعث افزایش حجم آب بدن می شود. 

در بیشتر موارد، فشار خون در دروان بارداری بعد از زایمان بهبود میابد. در مواردی که فشار خون بالا باقی می ماند پزشکان با استفاده از دارو درمانی فشار خون را به مقدار عادی اولیه برمی گردانند.

نکاتی برای اندازه گیری فشار خون در دوران بارداری

راه های زیادی برای اندازه گیری فشار خون در دوران بارداری وجود دارد. بعضی از این راه ها در شرح ذیل ذکر شده اند:

یک دستگاه مانیتور فشار خون از داروخانه تهیه کنید. این دستگاه ها بر روی مچ یا بازوی شما بسته می شوند. برای اینکه مطمئن شوید مقداری که اندازه گیری می کنید صحیح است، این دستگاه را با خود به مطب پزشک ببرید تا پزشک اطلاعات مانیتور شده را با اطلاعات خود مقایسه کند.

برای تعیین دقیق تر فشار خون به صورت روزانه، در یک ساعت معین فشار خون خود را اندازه گیری کنید. برای این کار لازم است تا در حالتی بنشینید که پاها صاف است و خمیده نیست. به طور معمول برای اندازه گیری فشار از یک دست استفاده کنید.

در صورتی که در فاصله های زمانی ۴ ساعته مقدار فشار خونی که اندازه گیری کردید مکرر و با دفعات زیاد، بالا بود و یا اگر هر یک از علائم افزایش فشار را در خود حس کردید به پزشک خود اطلاع دهید.

عوارض فشار خون بالا در بارداری

اگر فشار خون طی ۲۰ هفته مداوم در دوران باردای بالا باقی بماند عوارض مختلفی مانند پره اکلامپسی ممکن است به وجود بیاید.

پره اکلامپسی چیست؟

شرایطی که باعث ایجاد آسیب های جدی در بعضی از اعضای بدن مانند کلیه ها و مغز می شود. پره اکلاکپسی همچنین به عنوان یک نوع مسمومیت خون شناخته می شود. به پره اکلامپسی که همراه تشنج باشد اکلامپسی می گویند.

مراقبت کامل قبل از زایمان مانند ملاقات های مرتب با پزشک، می تواند باعث تسهیل در تشخیص علائم پره اکلامپسی شود. علائم پره اکلامپسی عبارتند از:

  • وجود پروتئین در نمونه ادرار
  • تورم غیر عادی در دست ها و پاها
  • سردرد مداوم

زایمان زودرس

سندرم HELLP

HELLP، یک سرواژه به معنای hemolysis (همولیز یا تحلیل گلبول های قرمز)، elevated liver enzymes (افزایش آنزیم های کبدی)  و low platelet count (کاهش تعداد پلاکت ها) می باشد. این سندرم یک شرایط جدی و خطرناک است که می تواند یکی از عوارض پره اکلامپسی هم باشد.

علائم سندرم HELLP عبارتند از تهوع، استفراغ، سردرد و درد در قسمت بالای شکم. از آن جایی که این سندرم یک وضعیت اورژانسی و خطرناک محسوب می شود و می تواند اعضای حیاتی بدن را مختل کند اگر زن بارداری دچار این وضعیت شود اقدامات اولیه برای  بیمار باید انجام شود.

برای حفظ سلامتی مادر و جنین باید سریعا فشار خون بیمار کنترل شود. در بعضی از بیماران برای حفظ سلامتی مادر ناچار به انجام زایمان زودتر از موعد هستیم.

فشار خون بالا در بارداری هم چنین می تواند بر سرعت رشد بچه تاثیر گذار باشد. فشار خون بالا در بارداری می تواند باعث کاهش وزن بچه در هنگام تولد شود. بر اساس تحقیقات انجام شده عوارض دیگر فشار خون بالا در دوران بارداری عبارتند از:

  • قطع ارتباط جفت: یک اورژانس پزشکی است و در این شرایط جفت قبل از اتمام حاملگی از رحم جدا میشود.
  • زایمان زودرس: زایمان ممکن است قبل از اتمام ۳۸ هفته اتفاق بیفتد
  • زایمان غیرطبیعی (سزارین)

پیشگیری از فشار خون بالا در زمان حاملگی

عوامل خطرسازی که معمولا در بروز فشار خون بالا نقش دارند مانند، چاقی و سابقه فشار خون، به وسیله ورزش و رژیم غذایی مناسب می توانند کنترل شوند. هر چند که در دوره حاملگی افزایش وزن اجتناب ناپذیر است اما با این حال توصیه می شود که زنان حامله در مورد مقدار افزایش وزن مناسب که به سلامتی آن ها لطمه نمی زند با پزشک خود مشورت نمایند.

راهنمایی های تغذیه ای برای زنان حامله از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برای این کار باید به یک متخصص تغذیه مراجعه کنید تا در هنگام برنامه ریزی برای رژیم غذایی شما قد و وزن شما را نیز مد نظر قرار دهد.

در هنگام حاملگی علاوه بر تغییرات جسمی و روانی بدن فرد دچار تغییرات هورمونی نیز می شود که این امر موجب ایجاد استرس می شود در نتیجه مدیریت فشار خون در این افراد سختتر است. برای همین زنان حامله باید از روش های کاهش استرس مانند یوگا و روش های تعمقی (meditation) استفاده کنند.

مراجعه به پزشک

درمان فشار خون بالا در بارداری

بعضی از روش های سنتی درمان فشار خون می توانند باعث بروز مشکلاتی در زنان حامله شوند. بر اساس اطلاعات به دست آمده، مصرف داروهای زیر برای درمان فشار خون در هنگام بارداری ممنوع است.

  • مهار کننده های ACE (آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین)
  • مهار کننده های رنین
  • دارو های مسدود کننده گیرنده آنژیوتانسین

این داروها در حالت معمول از طریق جریان خون به بدن جنین در حال رشد می رسند و می توانند اثرات مخربی بر سلامتی جنین بگذارند. هم چنین این داروها می تواند باعث رقیق شدن خون شوند و در نتیجه توانایی مادر برای حمل بچه کم می شود.

متیل دوپا و لابتولول هر دو داروهایی هستند که برای کنترل فشار خون بالا در بارداری قابل استفاده هستند و هیچ خطری ندارند.

دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و فوق تخصص اکوکاردیوگرافی

برای پرسش از دکتر بر روی مشاوره پزشکی کلیک کنید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
پرسش از دکتر