نارسایی پولمونری (ریوی) چیست؟

تشخیص نارسایی دریچه ریوی

پزشکان در صورت مشاهده صداهای غیر طبیعی در قفسه سینه، کبد بزرگ، مایع انباشته شده در مچ پا و یا ورید ژوگولار متسع در گردن احتمال نارسایی را می دهند.

پزشکان تشخیص را با بررسی علائم بیمار، سابقه پزشکی و انجام معاینه فیزیکی آغاز می کنند ولی باید آزمایش های خاصی برای تایید نارسایی پولمونری انجام شود که از طریق رادیوگرافی قفسه سینه، MRI قلبی که یک تصویر سه بعدی از قلب ایجاد می کند، اکو قلب که از امواج صوتی برای نشان دادن قلب استفاده می کند یا نوار قلب که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می کند، انجام می شود.

سایر روش های تشخیصی عبارتند از:

پالس اکسیمتری، که بدون درد سطح اکسیژن خون را اندازه گیری می کند و کاتتریزاسیون قلبی، که در آن یک لوله نازک از پا به واسطه رگ خونی به قلب هدایت می شود.

درمان نارسايى دريچه پولمونرى

موارد خفیف نارسایی نیاز به درمان فوری ندارد و بعضی از پزشکان معتقدند این موارد حتی نیازی به چکاپ ندارند. موارد متوسط یا شدید نیاز به نظارت دارد و اگر بدتر شود، ممکن است نیاز به جراحی باشد.

در حال حاضر هیچ دارویی وجود ندارد که از ریشه نارسایی را درمان کند، اما بعضی از داروها می توانند علائم آن را کاهش دهند و به تپش نرمال ضربان قلب کمک کنند. این داروها اغلب دیورتیک هایی هستند که آب اضافی بدن را دفع می کنند و یا داروهایی که موجب تپش منظم قلب در شرایطی مانند تپش قلب و آریتمی می شوند.

تعویض دریچه ریوی

در موارد شدید پزشک نیاز به تعویض یا ترمیم دریچه را تعیین میکند و عملکرد آن از طریق یک عمل جراحی به نام والووپلاستی بهبود می یابد. در این مرحله، گزینه های بیمار شامل برداشتن دریچه ریوی و جایگزینی با دریچه جدید یا گذاشتن یک مجرای مصنوعی بین شریان ریوی و بطن راست است.

یکی از جدیدترین انواع دریچه ها، دریچه ملودی، یک روش ترانس کاتتر است که هیچ آسیب به قفسه سینه یا دنده های بیمار وارد نمی کند. در عوض دریچه توسط کاتتر در رگ خونی ساق پا قرار داده می شود. برای کودکان، یکی از بهترین انتخاب ها یک هموگرافت پولمونری است. دریچه پولمونری اهدایی و شریان می تواند با کودک رشد می کند.

در آینده، ممکن است پزشکان بتوانند سلول های بیمار را بردارند و از آنها برای رشد یک دریچه جدید در یک محيط زیست تجزیه پذیر استفاده کنند. این درمان هنوز در حال بررسی است و انجام نشده است.

مشکل اصلی کجاست؟

وقتی این دریچه تنگ است، قلب مجبور است با نیروی بسیار بیشتری کار کند تا همان مقدار خون را از این گذرگاه باریک عبور دهد.

-مانند یک شلنگ آب: تصور کنید سر یک شلنگ آب را با انگشت خود فشار می‌دهید. برای خروج آب، فشار پشت انگشت شما (در داخل شلنگ) باید به شدت افزایش یابد.

-اتفاق در قلب: در اینجا، بطن راست (اتاق پمپاژکننده به ریه) همان شلنگ است. این بطن مجبور می‌شود فشار خود را به شدت بالا ببرد تا خون را از دریچه تنگ عبور دهد.

این فشار مضاعف و دائمی، به مرور زمان باعث ضخیم شدن دیواره بطن راست (هیپرتروفی) و در نهایت، خستگی و نارسایی قلبی در سمت راست می‌شود.

تنگی دریچه پولمونر

تنگی دریچه پولمونر (Pulmonary Stenosis یا PS) یک بیماری ساختاری قلب است که در آن، دریچه‌ای که خون را از قلب به سمت ریه‌ها هدایت می‌کند، به درستی باز نمی‌شود. برای درک ساده‌تر، قلب خود را مانند یک پمپ چهاراتاقه در نظر بگیرید. دریچه پولمونر (یا همان دریچه ریوی)، «درِ خروجی» از اتاق پایینی سمت راست قلب (بطن راست) به سمت شریان ریوی است. وظیفه این دریچه این است که باز شود تا خون فاقد اکسیژن به ریه‌ها پمپاژ شود و سپس بسته شود تا خون به عقب برنگردد. در بیماری تنگی دریچه پولمونر، این «درِ خروجی» یا سفت شده، یا چسبندگی دارد، یا به اندازه کافی بزرگ نیست.

علت تنگی دریچه پولمونر چیست؟

برخلاف بسیاری از بیماری‌های دریچه‌ای در بزرگسالان (مانند تنگی دریچه آئورت که با افزایش سن رخ می‌دهد)، تنگی دریچه پولمونر تقریباً همیشه یک بیماری مادرزادی (Congenital) است. این بدان معناست که فرد با این نقص قلبی به دنیا می‌آید. این مشکل اغلب در دوران نوزادی یا کودکی تشخیص داده می‌شود، اما اگر خفیف باشد، ممکن است تا بزرگسالی نیز پنهان بماند.

در موارد بسیار نادر، این تنگی می‌تواند اکتسابی باشد (یعنی بعداً در زندگی رخ دهد)، مثلاً به دلیل تب روماتیسمی یا سندرم کارسینوئید، اما این موارد بسیار استثنا هستند.

علائم تنگی دریچه پولمونر (از بی‌صدایی تا خطر)

علائم مستقیماً به شدت تنگی دریچه بستگی دارد:

۱. تنگی خفیف

-اغلب بدون هیچ علامتی

-فرد زندگی کاملاً طبیعی دارد و حتی ممکن است نداند که این مشکل را دارد.

-تنها نشانه معمولاً کشف تصادفی یک سوف سوف قلبی (Heart Murmur) در معاینه پزشکی است. این سوف سوف، صدای “فیش” یا “ووش” مانندی است که پزشک با گوشی پزشکی می‌شنود و ناشی از عبور پرفشار خون از دریچه تنگ است.

۲. تنگی متوسط تا شدید

وقتی تنگی قابل توجه باشد، بدن شروع به نشان دادن علائم می‌کند، زیرا خون کافی به ریه‌ها نمی‌رسد تا اکسیژن دریافت کند:

-تنگی نفس (مخصوصاً هنگام فعالیت): شایع‌ترین علامت. فرد زودتر از دیگران خسته می‌شود.

-خستگی مفرط (Fatigue): بدن اکسیژن کافی برای فعالیت ندارد.

-درد قفسه سینه (آنژین): به خصوص هنگام ورزش، چون بطن راست که سخت کار می‌کند، اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند.

-سرگیجه یا غش کردن (Syncope): نرسیدن خون کافی به مغز در زمان فعالیت.

-کبودی لب‌ها یا انگشتان (سیانوز): در موارد بسیار شدید، به خصوص در نوزادان، که نشان‌دهنده کمبود شدید اکسیژن در خون است.

-ورم (ادم): در مراحل پیشرفته و در صورت بروز نارسایی قلبی، ممکن است ورم در مچ پاها، شکم و پاها دیده شود.

تشخیص چگونه قطعی می‌شود؟

تشخیص زمانی قطعی می شود که تشخیص گرفتگی عروق قلب با اکو انجام شود. پزشک به سوف سوف قلبی مشکوک شود یا فرد علائم بالا را داشته باشد، از ابزارهای تشخیصی استفاده می‌کند:

– اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب)

این روش مهم‌ترین و قطعی‌ترین ابزار تشخیص است. اکو یک سونوگرافی از قلب است که به پزشک اجازه می‌دهد:

-ساختار دریچه پولمونر را مستقیماً ببیند.

-تنگی دریچه را مشاهده کند.

-اختلاف فشار دو طرف دریچه را اندازه‌گیری کند. این عدد (که گرادیان فشار نام دارد) دقیقاً به پزشک می‌گوید که تنگی چقدر «شدید» است.

-ضخامت دیواره بطن راست را بررسی کند.

-نوار قلب (ECG): می‌تواند نشانه‌های فشار بر بطن راست (هیپرتروفی) را نشان دهد.

-عکس قفسه سینه (Chest X-ray): ممکن است بزرگی بطن راست یا برجستگی شریان ریوی را نشان دهد.