موز فواید زیادی برای سلامتی دارد که بر بسیاری از سیستمهای بدن تأثیر میگذارد، و قلب نیز از این قاعده مستثنا نیست. یک مطالعه جدید نشان میدهد که مصرف مداوم غذاهای غنی از پتاسیم، مانند موز، ممکن است به کاهش فشار خون کمک کند.
تأثیر موز و پتاسیم بر سلامت قلب و فشار خون
این تحقیق که در مجله فیزیولوژی کلیوی آمریکا (American Journal of Physiology-Renal Physiology) منتشر شده، بر اهمیت افزایش دریافت پتاسیم غذایی در کنار کاهش مصرف سدیم تأکید دارد.
دکتر جونز، استاد بازنشسته دانشکده پزشکی دانشگاه میسیسیپی میگوید:
«سدیم فشار خون را افزایش میدهد، و مصرف پتاسیم فشار خون را کاهش میدهد.» بهجز موز، مواد غذایی دیگری مانند آووکادو و بروکلی نیز میتوانند در کنترل فشار خون نقش داشته باشند.
تفاوت واکنش زنان و مردان به سدیم
این مطالعه همچنین به تفاوت واکنش زنان و مردان نسبت به سدیم و پتاسیم اشاره میکند.
«جنسیت و سن میتوانند بر نحوه واکنش بدن نسبت به نمک و پتاسیم تأثیر بگذارند، که این مسأله راه را برای رویکردهای شخصیسازیشدهتر در پیشگیری از فشار خون بالا باز میکند.»
بهعنوان مثال، زنان قبل از یائسگی معمولاً واکنش خفیفتری نسبت به مصرف زیاد سدیم دارند، در مقایسه با مردان همسن خود. اما طبق نتایج این مطالعه، پس از ۶۰ سالگی، احتمال و شیوع فشار خون بالا در زنان از مردان پیشی میگیرد. همچنین برای اینکه بدانید علاوه بر میوه برای پایین آوردن فشار خون چه بخوریم این مقاله را مطالعه کنید.
آیا مصرف روزانه یک موز کافی است؟
مصرف روزانه یک عدد موز خوب است، اما نباید در مصرف آن زیادهروی کرد؛ چون پتاسیم بیش از حد میتواند باعث هیپرکالمی شود، یعنی افزایش غیرطبیعی پتاسیم در خون، که ممکن است خطرناک باشد. از طرفی، برای رسیدن به مقدار توصیهشده روزانه پتاسیم، فقط موز کافی نیست.
«موز منبع خوبی از پتاسیم است، اما به تنهایی کافی نیست. باید از منابع دیگر پتاسیم هم استفاده کرد.»
موز همچنین حاوی ریزمغذیهایی مانند ویتامین C، ترکیبات آنتیاکسیدان و فیبر مفید برای سلامت گوارش است. یک عدد موز متوسط دارای:
- ۳۵۸ میلیگرم پتاسیم (معادل ۹٪ نیاز روزانه)
- ۲۲ گرم کربوهیدرات
- ۳ گرم فیبر (۱۲٪ نیاز روزانه)
دیگر منابع غذایی سرشار از پتاسیم
اگر موز دوست ندارید یا به دنبال تنوع هستید، منابع جایگزین زیر را پیشنهاد میدهد:
- یک عدد سیبزمینی با پوست: ۹۲۵ میلیگرم پتاسیم
- نصف فنجان زردآلوی خشک: ۳۷۸ میلیگرم پتاسیم
- یک فنجان عدس پختهشده: ۳۶۶ میلیگرم پتاسیم
- یک فنجان کدو پختهشده: ۲۹۶ میلیگرم پتاسیم
- یکچهارم فنجان کشمش: ۳۰۷ میلیگرم پتاسیم
برای لذت بیشتر از موز، میتوان آن را با مواد دیگر ترکیب کرد. «مثلاً موز را میتوان به اسموتی یا اوتمیل (بلغور جو دوسر) اضافه کرد یا همراه کره بادامزمینی یا کره دانهها مصرف کرد.»
تعادل حیاتی بدن: سدیم، پتاسیم و فشار خون
برای حفظ تعادل مایعات و الکترولیتها مانند سدیم و پتاسیم، چندین سیستم در بدن با هم همکاری میکنند—از جمله کلیهها، سیستم قلبیعروقی، دستگاه گوارش و شبکههای هورمونی. این تعادل نقش بسیار مهمی در تنظیم فشار خون ایفا میکند.
فشار خون بالا و سبک زندگی مدرن
پرفشاری خون (Hypertension) یکی از مهمترین عوامل خطر در بیماریهای قلبی و سکته مغزی است و شیوع آن بهطور مداوم در حال افزایش است—بهویژه در افراد مسن و کسانی که رژیم غذایی غربی دارند (سرشار از غذاهای فرآوریشده، نمک زیاد و کمفیبر).
نتیجه این سبک تغذیه چیست؟
یک رژیم غذایی با سدیم بسیار بالا و پتاسیم بسیار پایین—کاملاً برعکس چیزی که بدن انسان در طول تکامل به آن عادت داشته است.
چرا پتاسیم مهمتر از چیزیست که فکر میکنیم؟
تحقیقات قدیمی نشان دادهاند که مصرف زیاد سدیم فشار خون را افزایش میدهد، در حالیکه پتاسیم آن را کاهش میدهد. اما مطالعه جدید فراتر میرود:
نسبت پتاسیم به سدیم در رژیم غذایی، مهمترین عامل در کنترل فشار خون است.
اگر این نسبت از تعادل خارج شود—که در رژیمهای مدرن تقریباً همیشه همینطور است—فشار خون بالا میرود و خطر بیماری قلبی و مرگ زودرس افزایش مییابد.
نکته مهم: افزایش مصرف پتاسیم حتی بدون کاهش شدید سدیم میتواند به بهبود کنترل فشار خون کمک کند.
شکاف جنسیتی در فشار خون
مطالعه همچنین تفاوتهای جالبی بین زنان و مردان نشان داد:
- مردان معمولاً بیشتر در معرض فشار خون بالا هستند (مخصوصاً در سنین قبل از یائسگی زنان).
- اما مردان نیز بهتر به تغییرات رژیمی مانند افزایش پتاسیم پاسخ میدهند.
دلیل تفاوت چیست؟
مطالعه به عوامل فیزیولوژیکی مانند سطح هورمونها، عملکرد کلیه و نحوهی پردازش الکترولیتها اشاره میکند.
برای مثال، کلیههای زنان سدیم کمتری بازجذب میکنند، که همین عامل به فشار خون پایینتر آنها در شرایط غذایی مشابه کمک میکند.
منبع اصلی:
دکتر آرزو خسروی متخصص قلب و عروق و فشار خون در تهران
کلینیک تخصصی اکوی قلب در تهران
